4 Dấu hiệu trẻ bỏ bú mẹ. Bỏ túi 4 mẹo khắc phục hiệu quả

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu trẻ bỏ bú sẽ giúp ba mẹ chủ động tìm đúng nguyên nhân và áp dụng giải pháp phù hợp, hạn chế nguy cơ trẻ sụt cân hoặc thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài.

1. Dấu hiệu trẻ bỏ bú mẹ

Trẻ bỏ bú mẹ có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ nhẹ đến rõ ràng, xảy ra đột ngột hoặc tăng dần theo thời gian.

• Trẻ bú ít hơn: Thời gian bú mỗi cữ ngắn lại. Không bú hết bầu vú như thường ngày.
• Thay đổi thói quen bú: Trẻ ngậm ti, cắn ti mẹ nhưng không bú hoặc trẻ bú lắt nhắt, chỉ bú vài hơi rồi nhả ra.
• Trẻ từ chối bú: Trẻ che miệng, quay đầu, đẩy ngực mẹ ra xa, không chịu ngậm ti.
• Khó chịu khi bú: Trẻ liên tục lắc đầu, khóc thét, gồng người, đạp chân, khua tay khi được cho bú.

2. Nguyên nhân trẻ bỏ bú mẹ đột ngột

Trẻ bỏ bú mẹ đột ngột có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố sinh lý, sức khỏe và cả những vấn đề liên quan đến cách cho bú.

2.1. Do trẻ bị biếng ăn sinh lý

Trong những năm đầu đời, trẻ có thể trải qua rất nhiều giai đoạn biếng bú, biếng ăn sinh lý. Điều này xảy ra khi bé đang phát triển nhận thức hoặc học các kỹ năng mới như lẫy, bò, ngồi, tập đứng.

Lúc này, trẻ có xu hướng bị phân tâm, hứng thú với việc khám phá xung quanh hơn là tập trung bú mẹ. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, thường chỉ kéo dài vài ngày đến khoảng 1-2 tuần và sẽ tự cải thiện khi trẻ thích nghi.

2.2. Do trẻ gặp vấn đề sức khỏe

Một trong những nguyên nhân thường gặp khiến trẻ bỏ bú mẹ đột ngột là do các vấn đề sức khỏe gây đau hoặc khó chịu khi bú.

• Đau vùng miệng - họng: Trẻ mọc răng, tưa lưỡi (nấm miệng), nhiệt miệng hoặc viêm họng sẽ gây đau rát vùng miệng, họng khi bú.
• Bệnh lý đường hô hấp: Khi bị cảm cúm, viêm đường hô hấp, nghẹt mũi, bé sẽ dễ bị khó thở khi bú, dẫn đến việc bú kém do phải nhả vú liên tục để lấy hơi. Ngoài ra trẻ có thể bị sốt, mệt mỏi, không có sức lực để bú.
• Vấn đề về tiêu hóa: Trẻ mắc các vấn đề rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy, táo bón, khó tiêu, đầy hơi, nôn trớ,...) hay hội chứng colic, trào ngược dạ dày thực quản,... thường mệt mỏi, khó chịu, biếng bú tạm thời.

Các vấn đề sức khỏe có thể khiến trẻ tạm thời bỏ bú mẹ

2.3. Do cách cho bú chưa phù hợp

Tư thế bú và cách ngậm bắt vú không đúng có thể khiến trẻ phải dùng nhiều sức nhưng vẫn không hút được đủ sữa. Khi đó, bé dễ mỏi, mệt hoặc nuốt nhiều không khí gây đầy hơi, chướng bụng.

Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể khó chịu, trở nên lười bú, chán bú và dần bỏ bú mẹ.

2.4. Do núm ti và hương vị sữa mẹ

Có rất nhiều nguyên nhân đến từ phía mẹ có thể dẫn đến việc trẻ bỏ bú:

• Mẹ có núm ti quá nhỏ, quá to hoặc núm ti thụt khiến trẻ khó ngậm và bú không hiệu quả.
• Tình trạng viêm vú, nứt cổ gà có thể làm sữa lẫn máu, thay đổi mùi vị sữa khiến trẻ khó chịu.
• Mẹ ít sữa, dòng sữa chảy chậm khiến trẻ phải mút lâu, mệt mà vẫn không no.
• Hương vị sữa mẹ khác lạ: Hương vị sữa của mẹ có thể thay đổi nếu mẹ ăn nhiều gia vị cay nồng/mẹ mới có kinh nguyệt trở lại/mẹ đang sử dụng loại thuốc nào đó/ mùi sữa tắm, dưỡng thể còn lưu lại ở ngực mẹ,... khiến bé cảm thấy lạ lẫm.

3. Trẻ đột nhiên bỏ bú có sao không?

Nếu trẻ chỉ bỏ bú khoảng một vài ngày và vẫn vui vẻ, khỏe mạnh, chơi ngoan, ngủ tốt thì mẹ không cần quá lo lắng. Khi tìm đúng nguyên nhân và có biện pháp khắc phục phù hợp, trẻ sẽ bú lại bình thường.

Tuy nhiên, trong trường hợp mẹ không xác định được nguyên nhân hoặc đã áp dụng nhiều cách nhưng trẻ vẫn tiếp tục bỏ bú (nhất là bỏ bú hoàn toàn) việc đưa trẻ đi khám là rất cần thiết.

Bỏ bú kéo dài có thể khiến trẻ không nhận đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng thiết yếu, dẫn đến chậm tăng trưởng chiều cao cân nặng, suy dinh dưỡng, giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng.

Đặc biệt, với trẻ sơ sinh dưới 4 tháng tuổi, trẻ cần bú liên tục (khoảng 2-3 tiếng 1 cữ) nếu không có thể gây tụt đường huyết - rất nguy hiểm với trẻ sơ sinh.

Ba mẹ nên khắc phục, không nên để trẻ bỏ bú mẹ kéo dài

4. Làm gì khi trẻ có dấu hiệu bỏ bú?

Khi nhận thấy dấu hiệu trẻ bỏ bú mẹ, tâm lý chung của các mẹ thường lo lắng, căng thẳng và cố ép con bú bằng mọi giá. Tuy nhiên, việc ép buộc chỉ khiến bé sợ hãi và phản kháng mạnh hơn.

Thay vào đó, mẹ hãy bình tĩnh, kiên nhẫn quan sát và áp dụng các bước dưới đây để giúp bé tìm lại hứng thú với dòng sữa mẹ:

4.1. Kiểm tra kỹ các vấn đề sức khỏe của trẻ

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là loại trừ các nguyên nhân bệnh lý khiến bé đau đớn khi bú. Mẹ hãy thực hiện "bài kiểm tra nhanh" sau:

• Kiểm tra miệng: Dùng đèn pin soi nhẹ xem bé có bị tưa lưỡi (nấm), vết loét nhiệt miệng hay nướu có sưng đỏ do mọc răng không. Nếu có, hãy vệ sinh miệng trẻ sạch sẽ và bôi thuốc theo chỉ định bác sĩ.
• Kiểm tra mũi: Nếu bé thở khò khè, nghẹt mũi, mẹ cần nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi sạch sẽ trước khi cho bú để đường thở thông thoáng.
• Hạ sốt/Giảm đau: Nếu bé sốt hoặc quá đau do mọc răng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt thích hợp giúp bé dễ chịu hơn.

4.2. Điều chỉnh lại cách cho bú

Đôi khi, trẻ bỏ bú chỉ vì bé cảm thấy không thoải mái hoặc bị xao nhãng. Mẹ hãy thử thay đổi cách tương tác:

• Cho trẻ bú trong không gian yên tĩnh: Mẹ hãy cho trẻ bú ở một không gian yên tĩnh, hạn chế tiếng ồn (tiếng người nói chuyện, ti vi, điện thoại,...), ánh sáng mạnh để tránh bé bị xao nhãng khi bú.
• Điều chỉnh tư thế bú và cách ngậm bắt vú: Mẹ có thể thử cho bé bú ở các tư thế khác nhau để tìm ra tư thế bé thấy dễ chịu nhất. Đảm bảo đầu và thân của bé nằm trên một đường thẳng, miệng bé ngậm sâu vào quầng vú, cằm ép sát ngực mẹ, môi dưới hơi đưa ra, má phồng lên khi bú,...), cách bú đúng sẽ giúp bé bú được nhiều sữa mà không tốn sức.
• Cho trẻ bú khi đang lơ mơ ngủ (Dream feeding): Thử cho bé bú khi bé đang thiu thiu ngủ hoặc vừa mới thức dậy. Lúc này bé chưa hoàn toàn tỉnh táo và sẽ bú theo bản năng tự nhiên mà không quấy khóc.
• Gần gũi với con để tạo sự dễ chịu và an toàn: Tiếp xúc da kề da rất tốt cho cả mẹ và bé. Bé sử dụng toàn bộ cơ thể để bú. Bé càng cảm nhận được nhiều phần da tiếp xúc với mẹ, bé càng dễ tìm thấy vú mẹ và bắt đầu bú. Tiếp xúc da kề da cũng có thể giúp cả mẹ và bé cảm thấy thư giãn. Nó cũng có thể khuyến khích quá trình tiêu hóa của bé và sự hứng thú bú mẹ.

4.3. Kiểm tra và xử lý nguồn sữa mẹ

Dòng sữa và mùi vị sữa ảnh hưởng trực tiếp đến sự hợp tác của bé. Mẹ cần tinh ý nhận ra những thay đổi này:

• Nếu sữa chảy quá mạnh: Bé dễ bị sặc và sợ bú. Mẹ hãy vắt bớt một lượng sữa đầu trước khi cho bé bú hoặc nằm ngửa ra sau khi cho bú để giảm tốc độ dòng chảy.
• Nếu sữa chảy quá chậm: Bé mút mãi không ra sữa sẽ cáu gắt. Mẹ hãy massage bầu ngực, chườm ấm trước khi bú để kích thích phản xạ xuống sữa nhanh hơn.
• Kiểm soát mùi vị: Mẹ nên hạn chế các thực phẩm nặng mùi (tỏi, ớt, cà phê...) và xem xét lại các loại sữa tắm, nước hoa, kem dưỡng thể đang dùng vùng ngực hoặc gần vùng ngực. Hãy giữ bầu ngực sạch sẽ, tự nhiên nhất.
• Duy trì nguồn sữa: Mẹ hãy duy trì việc hút sữa đều đặn để không bị mất sữa trong thời gian bé "đình công".
• Cho bé bú bình: Nếu trẻ từ chối bú do vấn đề ở núm ti của mẹ (như núm ti quá nhỏ/quá to, núm ti thụt,...), mẹ có thể vắt sữa ra và cho bé bú bằng bình. Việc này giúp bé vẫn nhận được nguồn sữa mẹ đầy đủ, đồng thời giảm áp lực cho cả mẹ và bé khi việc bú trực tiếp gặp khó khăn.

4.4. Bổ sung men vi sinh hỗ trợ tiêu hóa

Hệ tiêu hóa non nớt, hay bị chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu (colic) là một trong những "thủ phạm" giấu mặt khiến trẻ bỏ bú mẹ đột ngột.

Việc bổ sung men vi sinh (probiotics) giúp cung cấp lợi khuẩn cho trẻ, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, nôn trớ và đau bụng. Khi bụng dạ êm ái, bé sẽ cảm thấy dễ chịu và ăn ngon miệng hơn.

Ba mẹ có thể tham khảo BioAmicus Complete, chứa 10 chủng lợi khuẩn tiêu hóa cho bé. Sản phẩm được nhập khẩu nguyên hộp từ Canada và đã có mặt tại nhiều quốc gia lớn trên thế giới như Anh, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc,...

BioAmicus Complete - Bổ sung 10 chủng lợi khuẩn cho trẻ

480.000đ

Mua ngay

*Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Các cách khắc phục tình trạng trẻ bỏ bú mẹ

Hy vọng bài viết đã giúp ba mẹ nắm rõ các dấu hiệu trẻ bỏ bú mẹ và có cách khắc phục phù hợp. Nếu còn thắc mắc về chế độ dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, ba mẹ có thể liên hệ hotline 1900 636 985 hoặc truy cập website BioAmicus để được hỗ trợ thêm.