Giải đáp: Trẻ thừa kẽm có sao không? Có nguy hiểm không?

Kẽm có vai trò rất quan trọng với sức khỏe của trẻ. Vậy trẻ uống thừa kẽm có sao không? Có gây nguy hiểm không? Thừa kẽm có biểu hiện gì? BioAmicus sẽ giúp ba mẹ giải đáp tường tận ngay sau đây.

Trẻ thừa kẽm có biểu hiện gì?

Dấu hiệu thừa kẽm ở trẻ thường bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Tùy thuộc vào việc trẻ bị ngộ độc kẽm cấp tính (uống một lượng lớn cùng lúc) hay mãn tính (tích tụ lâu ngày), trẻ sẽ có các biểu hiện sau:

Ngộ độc kẽm cấp tính (Xảy ra ngay sau khi uống quá liều):

• Buồn nôn và nôn mửa: Đây là phản ứng đào thải tự nhiên của cơ thể. Trẻ có thể nôn ngay sau khi uống kẽm.
• Đau quặn bụng: Trẻ quấy khóc, ôm bụng do dạ dày bị kích ứng mạnh.
• Tiêu chảy: Phân lỏng, đi nhiều lần trong ngày.
• Miệng có vị kim loại: Trẻ lớn có thể than phiền với ba mẹ rằng miệng có vị đắng hoặc mùi kim loại rỉ sét, dẫn đến chán ăn.

Dư thừa kẽm mãn tính (Tích tụ do uống kéo dài):

• Thường xuyên ốm vặt: Kẽm vốn giúp tăng đề kháng, nhưng nghịch lý là nếu quá thừa, nó lại làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến trẻ dễ mắc các bệnh hô hấp, nhiễm trùng,...
• Cơ thể mệt mỏi, lờ đờ: Trẻ thiếu sức sống, lười vận động hơn bình thường.

Nguyên nhân gây thừa kẽm ở trẻ

Nhiều ba mẹ thắc mắc: "Tôi chỉ cho con uống đúng liều siro kẽm ghi trên vỏ hộp, tại sao con vẫn có biểu hiện thừa kẽm?". Nguyên nhân thường đến từ việc mẹ vô tình để con nạp kẽm từ quá nhiều nguồn cùng lúc mà không hề hay biết:

• Sử dụng song song nhiều sản phẩm dinh dưỡng: Kẽm không chỉ có trong các sản phẩm bổ sung kẽm chuyên biệt. Nó còn được tích hợp trong: sữa công thức, sản phẩm vitamin tổng hợp (multivitamin), siro ăn ngon,... Khi mẹ cho con dùng tất cả những sản phẩm này trong cùng một ngày, lượng kẽm nạp vào có thể sẽ vượt xa ngưỡng an toàn.
• Nguồn nước sinh hoạt ô nhiễm: Nguồn nước giếng khoan hoặc nước chưa qua hệ thống xử lý đạt chuẩn có nguy cơ bị ô nhiễm, chứa nhiều kim loại, trong đó có kẽm. Việc sử dụng nguồn nước này để nấu ăn cho trẻ hàng ngày sẽ khiến cơ thể bé vô tình tích lũy thêm một lượng kẽm đáng kể ngoài ý muốn.
• Dụng cụ nấu nướng mạ kẽm: Việc sử dụng các loại nồi, chảo, bình nước, hoặc hộp đựng thức ăn mạ kẽm cũng là một nguy cơ tiềm ẩn khiến kẽm bị thôi nhiễm vào thức ăn của con.

Trẻ thừa kẽm có sao không? Có nguy hiểm không?

Câu trả lời là CÓ, thậm chí để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sự phát triển của trẻ.

Những hậu quả lâu dài khi trẻ bị thừa kẽm bao gồm:

• Thiếu hụt đồng: Kẽm và đồng là hai vi chất cạnh tranh hấp thu ở ruột. Khi lượng kẽm quá cao, cơ thể sẽ không thể hấp thu đồng. Thiếu đồng kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của hệ thần kinh và xương khớp ở trẻ nhỏ.
• Thiếu máu hồng cầu to: Do hệ quả của việc thiếu đồng, quá trình tổng hợp hồng cầu bị suy giảm, dẫn đến tình trạng thiếu máu. Trẻ sẽ có biểu hiện da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, chậm lớn.
• Suy giảm chức năng hệ miễn dịch: Vượt quá giới hạn cho phép, kẽm ức chế hoạt động của các tế bào bạch cầu (tế bào T và đại thực bào), làm giảm khả năng chống lại vi khuẩn và virus.
• Rối loạn chuyển hóa mỡ máu: Mặc dù hiếm gặp hơn ở trẻ em, dư thừa kẽm có thể làm giảm nồng độ cholesterol HDL (cholesterol "tốt"), không có lợi cho hệ tim mạch trong tương lai.

Cần làm gì khi nghi ngờ trẻ bị thừa kẽm?

Nếu nhận thấy con có các biểu hiện bất thường sau một thời gian dài sử dụng thực phẩm bổ sung, ba mẹ cần bình tĩnh xử lý theo các bước sau:

• Ngừng ngay việc bổ sung: Dừng tất cả các loại thuốc bổ, siro, sản phẩm bổ sung dinh dưỡng có chứa thành phần kẽm.
• Bù nước cho trẻ: Nếu trẻ có biểu hiện nôn mửa hoặc tiêu chảy, hãy cho con uống Oresol hoặc nước lọc để tránh mất nước.
• Đưa trẻ đi khám: Nếu các triệu chứng không thuyên giảm khi dừng uống kẽm, ba mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ nhi khoa để được thăm khám và điều trị nếu cần thiết.
• Điều chỉnh chế độ ăn: Tạm thời hạn chế các thực phẩm quá giàu kẽm (như hàu, nội tạng động vật) cho đến khi có chỉ định của bác sĩ.

Liều lượng kẽm khuyến nghị cho trẻ

Nhu cầu khuyến nghị kẽm là tổng lượng kẽm trẻ cần trong một ngày, bao gồm cả lượng nhận được từ thực phẩm và từ các sản phẩm bổ sung.

Nhu cầu kẽm của trẻ thay đổi theo độ tuổi. Việc hiểu rõ lượng kẽm khuyến nghị giúp phụ huynh tránh bổ sung quá mức gây dư thừa.

Theo khuyến nghị của Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng Hoa Kỳ, nhu cầu kẽm trung bình một ngày của trẻ như sau:

• 0-6 tháng: 2 mg/ngày
• 7-12 tháng: 3 mg/ngày
• 1-3 tuổi: 3 mg/ngày
• 4-8 tuổi: 5 mg/ngày
• 9-13 tuổi: 8 mg/ngày
• 14-18 tuổi: Nam 11 mg/ngày; Nữ 9 mg/ngày

Ngoài nhu cầu kẽm khuyến nghị hằng ngày, các tổ chức dinh dưỡng cũng đưa ra lượng kẽm giới hạn trên (Upper Limit - UL) theo từng độ tuổi.

Đây lượng kẽm tối đa cơ thể có thể dung nạp mỗi ngày mà vẫn an toàn, không gây tác dụng phụ hay ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe.

Nếu trẻ hấp thu lượng kẽm vượt quá ngưỡng này trong thời gian dài, nguy cơ dư thừa kẽm và các rối loạn liên quan có thể tăng lên.

Theo khuyến nghị của Hội đồng Thực phẩm và Dinh dưỡng Hoa Kỳ, ngưỡng dung nạp tối đa của kẽm ở trẻ em một ngày như sau:

• 0-6 tháng: Tối đa 4 mg/ngày
• 7-12 tháng: Tối đa 5 mg/ngày
• 1-3 tuổi: Tối đa 7 mg/ngày
• 4-8 tuổi: Tối đa 12 mg/ngày
• 9-13 tuổi: Tối đa 23 mg/ngày
• 14-18 tuổi: Tối đa 34 mg/ngày

Hy vọng bài viết này đã giúp ba mẹ có câu trả lời rõ ràng cho thắc mắc “Trẻ thừa kẽm có sao không?”. Vi chất dù tốt đến đâu cũng chỉ phát huy tác dụng khi được dùng đúng cách, đúng liều lượng.

Nguồn tốt nhất để bổ sung kẽm cho con là thông qua một chế độ ăn uống đa dạng. Khi cho trẻ sử dụng thực phẩm bổ sung, ba mẹ hãy luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn về cách dùng là liều lượng phù hợp nhất cho trẻ.

Nếu còn thắc mắc gì thêm, ba mẹ có thể liên hệ hotline 1900 636 985 hoặc truy cập website BioAmicus để được hỗ trợ miễn phí.