Trẻ thiếu kẽm có biểu hiện gì? 9 Dấu hiệu cảnh báo

Kẽm có nhiều chức năng trong cơ thể nên triệu chứng thiếu kẽm không điển hình mà rất đa dạng, ảnh hưởng đến nhiều mô và cơ quan như: da, tóc, móng, mắt, tiêu hóa, miễn dịch,...

9 biểu hiện thiếu kẽm ở trẻ

Các triệu chứng thiếu kẽm phổ biến nhất bao gồm: tổn thương da - tóc - móng, giảm thị lực, biếng ăn, đề kháng kém, tiêu chảy, chậm tăng trưởng, mệt mỏi, cáu gắt,...

1.1. Tổn thương da

Da là cơ quan chứa hàm lượng kẽm cao thứ 3 trong cơ thể. Thiếu kẽm làm suy yếu hàng rào bảo vệ da, khiến da dễ bị tổn thương và có thể dẫn đến một loạt các bệnh về da.

Làn da của trẻ thiếu kẽm sẽ trở nên khô ráp, sạm màu, dễ bị chàm (eczema), viêm da hoặc nổi mẩn đỏ không rõ nguyên nhân. Ngoài ra, các vết trầy xước hay vết thương hở trên da cũng mất nhiều thời gian hơn để phục hồi.

1.2. Tóc gãy rụng

Kẽm cần thiết cho sự phát triển của nang tóc. Do đó ở trẻ bị thiếu kẽm, nang tóc yếu, thoái hóa nhanh có thể dẫn đến tóc mọc thưa, mỏng, khô xơ và rất dễ gãy rụng.

Trong những trường hợp thiếu hụt kẽm rõ rệt, tóc có thể rụng rất nhiều, thậm chí rụng thành từng mảng.

1.3. Móng có đốm trắng

Móng tay và móng chân được cấu tạo chủ yếu từ protein keratin. Kẽm tham gia vào quá trình tổng hợp protein và sừng hóa tại matrix móng - nơi hình thành các tế bào móng mới.

Khi thiếu kẽm, móng trở nên mỏng, giòn, dễ gãy và bề mặt móng thường kém bóng hơn bình thường. Một dấu hiệu khá điển hình khác là sự xuất hiện của các đốm trắng nhỏ như hạt gạo hoặc các vệt trắng trên phiến móng.

1.4. Vấn đề về mắt

Kẽm tập trung với hàm lượng cao tại võng mạc, nơi đảm nhiệm chức năng tiếp nhận và xử lý tín hiệu ánh sáng. Vi chất này góp phần duy trì cấu trúc và hoạt động bình thường của các tế bào thị giác, giúp chống oxy hóa, bảo vệ mắt khỏi các tổn thương do gốc tự do.

Thiếu kẽm làm tăng nguy cơ các bệnh lý về mắt như: viêm bờ mi, viêm kết mạc, đục giác mạc, đục thủy tinh thể,...

Trẻ thiếu kẽm có thể có một số biểu hiện như khô mắt, mỏi mắt, hay nheo mắt, nhìn kém trong điều kiện thiếu sáng (quáng gà).

1.5. Chán ăn, biếng ăn

Kẽm là thành phần cấu tạo nên gustin - một loại protein đặc hiệu trong nước bọt, có vai trò duy trì độ nhạy của các nụ vị giác. 

Khi cơ thể thiếu kẽm, lượng gustin suy giảm sẽ gây giảm vị giác, khiến trẻ không còn cảm nhận trọn vẹn hương vị của món ăn. Tình trạng này kéo dài sẽ làm trẻ ăn uống kém ngon miệng và dần trở nên chán ăn, biếng ăn, thờ ơ với cả những món từng yêu thích.

1.6. Đề kháng kém

Kẽm hỗ trợ điều hòa hệ thống miễn dịch của cơ thể thông qua duy trì cân bằng nội tiết và hỗ trợ chức năng của các tế bào miễn dịch. Thiếu kẽm làm ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào miễn dịch (như tế bào lympho T, đại thực bào).

Hệ quả là sức đề kháng của trẻ giảm rõ rệt. Trẻ trở nên nhạy cảm hơn với sự thay đổi của thời tiết, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như viêm đường hô hấp, viêm tai giữa, cảm cúm… và thường có xu hướng lâu khỏi, tái đi tái lại nhiều lần.

Kẽm góp phần quan trọng vào cơ chế điều hòa miễn dịch

1.7. Tiêu chảy

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tiêu chảy là một dấu hiệu thiếu kẽm rất phổ biến.

Theo WHO, kẽm giữ vai trò quan trọng trong việc tái tạo và phục hồi tế bào niêm mạc ruột, hỗ trợ hệ miễn dịch, đồng thời tham gia điều hòa quá trình vận chuyển nước và chất điện giải trong đường tiêu hóa.

Khi thiếu kẽm, hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột bị suy yếu, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và nhiễm trùng đường ruột. Do đó, trẻ thiếu kẽm rất dễ bị tiêu chảy, thậm chí kéo dài và tái đi tái lại nếu không được bổ sung kịp thời. 

1.8. Mệt mỏi, cáu gắt

Nồng độ kẽm trong não cao hơn bất kỳ cơ quan nào khác trong cơ thể người, xấp xỉ gấp 10 lần so với lượng kẽm trong huyết thanh. Thiếu kẽm có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của các tế bào thần kinh, dẫn đến biểu hiện kém tập trung, giảm khả năng ghi nhớ, hay lờ đờ và mệt mỏi kéo dài.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa thiếu kẽm và rối loạn cảm xúc như lo âu, trầm cảm. Vì vậy, trẻ thiếu kẽm dễ có tâm trạng thất thường, đôi khi cáu gắt, quấy khóc mà không rõ nguyên nhân.

1.9. Chậm lớn

Kẽm là một yếu tố tăng trưởng quan trọng, tham gia vào quá trình tổng hợp protein, DNA và phân chia tế bào. Thiếu kẽm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất, khiến trẻ chậm lớn, thể trạng còi cọc, thấp bé hơn so với bạn bè đồng trang lứa.

Tình trạng thiếu kẽm kéo dài có thể gây chậm trưởng thành sinh dục, dậy thì muộn, thậm chí làm suy giảm khả năng sinh sản về sau.

Kẽm và vi chất quan trọng với sự phát triển và tăng trưởng của trẻ

Trẻ thiếu kẽm nên bổ sung gì?

Khi nghi ngờ trẻ thiếu kẽm, ba mẹ có thể chủ động điều chỉnh chế độ ăn của con để tăng cường lượng kẽm tự nhiên từ thực phẩm.

Tuy nhiên, nếu trẻ có dấu hiệu thiếu hụt rõ rệt hoặc kéo dài gây ảnh hưởng đến sức khỏe, ba mẹ nên đưa con đến gặp bác sĩ để được đánh giá tình trạng thiếu hụt và có phương án bổ sung thêm sản phẩm kẽm chuyên biệt nếu cần thiết.

3.1. Thực phẩm tự nhiên giàu kẽm

Thực phẩm tự nhiên chính là nguồn cung cấp vi chất an toàn và bền vững nhất. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị trẻ thiếu kẽm nên tăng cường các nhóm thực phẩm sau:

• Hải sản và động vật có vỏ: Hàu, nghêu, sò, ốc, hến, cua, ghẹ,...
• Các loại thịt đỏ: Thịt bò, thịt bê, thịt dê, thịt ngựa, thịt lợn,...
• Nội tạng động vật: Tim, gan, bầu dục,...
• Nguồn kẽm khác: Lòng đỏ trứng, các loại hạt (hạt bí, hạt điều), sữa và chế phẩm từ sữa,..

Kẽm có trong cả nguồn thực phẩm động vật và thực vật

3.2. Sản phẩm bổ sung kẽm chuyên biệt

Trong những trường hợp trẻ biếng ăn, hệ tiêu hóa kém hấp thu hoặc đã xuất hiện các dấu hiệu thiếu kẽm rõ rệt trên lâm sàng, việc bù đắp qua chế độ ăn thường không đủ nhanh và hiệu quả. Khi đó, sử dụng các sản phẩm bổ sung kẽm chuyên biệt là giải pháp cần thiết để cải thiện tình trạng thiếu hụt.

Khi lựa chọn sản phẩm cho trẻ, nên ưu tiên các dạng kẽm hữu cơ như kẽm gluconate, kẽm bisglycinate hoặc kẽm picolinate,.... Những dạng này có sinh khả dụng cao, khả năng hấp thu tốt hơn và không gây kích ứng tiêu hóa, phù hợp với hệ tiêu hóa còn non yếu của trẻ nhỏ.

Trên đây là thông tin về 9 biểu hiện thiếu kẽm ba mẹ cần lưu ý, hy vọng đã giúp ba mẹ giải đáp rõ ràng thắc mắc “Thiếu kẽm có biểu hiện gì?”. Nếu còn câu hỏi gì thêm, ba mẹ có thể liên hệ hotline 1900 636 985 hoặc truy cập website BioAmicus để được hỗ trợ miễn phí.