Bé đi nhón chân chậm nói có phải tự kỷ không? [Góc giải đáp]

Tình trạng bé đi nhón chân kèm theo chậm nói có thể khiến ba mẹ lo lắng liệu đây có phải là dấu hiệu của chứng tự kỷ hay không. Bài viết này sẽ cung cấp góc nhìn chuyên sâu, giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về vấn đề này và có hướng can thiệp kịp thời cho trẻ.

Bé đi nhón chân chậm nói có phải tự kỷ không?

Đi nhón chân và chậm nói là những biểu hiện có thể gặp ở trẻ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp trẻ đi nhón chân và chậm nói đều là tự kỷ. Hai biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả những yếu tố về thể chất, tâm lý,...

Việc vội vàng kết luận trẻ tự kỷ chỉ dựa vào hai dấu hiệu này có thể gây ra những lo lắng không cần thiết và bỏ lỡ các nguyên nhân thực sự khác. Ba mẹ cần có cái nhìn toàn diện, quan sát thêm các biểu hiện khác của trẻ và tham khảo ý kiến chuyên gia để có đánh giá chính xác nhất.

Nguyên nhân bé đi nhón chân

Đi nhón chân là một thói quen khá phổ biến ở trẻ nhỏ khi mới bắt đầu tập đi, thường sẽ tự hết khi trẻ lớn hơn. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau:

• Thói quen: Một số trẻ hình thành thói quen đi nhón chân mà không có bất kỳ lý do bệnh lý nào (thường gặp ở trẻ mới biết đi dưới 2 tuổi). Tình trạng có thể tự hết khi trẻ 2-3 tuổi.
• Gân Achilles ngắn: Gân gót chân (gân Achilles) ngắn hơn bình thường có thể khiến trẻ không thể đặt cả bàn chân xuống đất một cách thoải mái.
• Bại não: Đây là một rối loạn vận động ảnh hưởng đến trương lực cơ, khả năng phối hợp và tư thế. Đi nhón chân có thể là một trong những biểu hiện của bệnh này.
• Loạn dưỡng cơ: Một số bệnh về cơ có thể gây yếu cơ và dẫn đến tình trạng đi nhón chân.
• Rối loạn phổ tự kỷ: Như đã đề cập, đi nhón chân là một hành vi vận động rập khuôn có thể gặp ở trẻ tự kỷ, liên quan đến các vấn đề về xử lý cảm giác.

Nguyên nhân bé chậm nói

Chậm nói ở trẻ có thể do nhiều yếu tố tác động, từ môi trường đến các vấn đề sức khỏe:

• Chậm phát triển đơn thuần: Một số trẻ có tốc độ phát triển ngôn ngữ chậm hơn so với bạn bè đồng trang lứa nhưng sẽ bắt kịp sau đó.
• Vấn đề về thính giác: Trẻ nghe không rõ sẽ gặp khó khăn trong việc bắt chước âm thanh và học nói.
• Vấn đề về cơ quan phát âm: Các bất thường ở lưỡi, vòm miệng hoặc hàm có thể cản trở khả năng tạo ra âm thanh và lời nói.
• Thiếu sự tương tác và kích thích ngôn ngữ: Môi trường sống ít giao tiếp, trẻ không được thường xuyên nghe người lớn nói chuyện, đọc sách có thể dẫn đến chậm phát triển ngôn ngữ.
• Rối loạn phổ tự kỷ: Khó khăn trong giao tiếp và tương tác xã hội là một trong những dấu hiệu cốt lõi của tự kỷ, biểu hiện rõ rệt qua việc chậm nói hoặc không nói.

Cách nhận biết trẻ đi nhón chân chậm nói do tự kỷ

Để phân biệt tình trạng đi nhón chân, chậm nói do tự kỷ với các nguyên nhân khác, ba mẹ cần quan sát thêm các dấu hiệu đặc trưng của rối loạn phổ tự kỷ. Trẻ tự kỷ thường có những biểu hiện khác biệt trong hai vấn đề chính: giao tiếp và tương tác xã hội và các hành vi, sở thích lặp đi lặp lại.

Cụ thể, ngoài đi nhón chân và chậm nói, trẻ tự kỷ có thể có các biểu hiện sau:

• Về giao tiếp và tương tác xã hội:
• Không có hoặc rất ít giao tiếp bằng mắt.
• Không phản ứng khi được gọi tên.
• Không biết dùng cử chỉ như chỉ tay, vẫy tay chào tạm biệt.
• Không chia sẻ sự hứng thú với người khác (ví dụ: không khoe đồ chơi, không chỉ cho bố mẹ vật trẻ thấy thú vị).
• Thích chơi một mình, không quan tâm đến các trẻ khác.
• Khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người khác.
• Về hành vi, sở thích lặp đi lặp lại:
• Có các hành động rập khuôn như vẫy tay, xoay tròn, lắc lư cơ thể.
• Rất say mê và chỉ quan tâm đến một vài chủ đề hoặc đồ vật nhất định.
• Rất nhạy cảm hoặc ngược lại, kém nhạy cảm với các kích thích giác quan như âm thanh, ánh sáng, mùi vị, cảm giác chạm.
• Thích sự trật tự, quy củ và rất khó chịu khi có sự thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày.

Nếu bé chậm nói, đi nhón chân và có kèm theo nhiều dấu hiệu kể trên, ba mẹ nên nghĩ đến khả năng trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ.

Làm gì khi bé đi nhón chân chậm nói

Khi nhận thấy con có biểu hiện đi nhón chân và chậm nói kéo dài, cha mẹ cần bình tĩnh và để xác định đúng nguyên nhân và có sự can thiệp đúng đắn:

• Quan sát và ghi chép: Theo dõi tần suất, hoàn cảnh diễn ra các hành vi của trẻ, đồng thời ghi lại các mốc phát triển ngôn ngữ và vận động của con. Ghi nhận cả những biểu hiện bất thường khác nếu có.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia: Đây là bước quan trọng nhất. Cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp các chuyên gia để được thăm khám và đánh giá toàn diện. Các địa chỉ uy tín bao gồm:
• Bác sĩ nhi khoa: Để kiểm tra sức khỏe tổng quát, loại trừ các nguyên nhân bệnh lý về cơ xương khớp, thần kinh.
• Chuyên gia vật lý trị liệu: Để đánh giá tình trạng đi nhón chân và có các bài tập can thiệp phù hợp.
• Chuyên gia âm ngữ trị liệu: Để đánh giá khả năng ngôn ngữ và thính lực của trẻ.
• Bác sĩ tâm lý, tâm thần: Để thực hiện các bài đánh giá chuyên sâu về phát triển và tâm lý, chẩn đoán xác định rối loạn phổ tự kỷ nếu có.
• Can thiệp sớm: Dù nguyên nhân là gì, việc can thiệp sớm luôn mang lại hiệu quả tốt nhất cho sự phát triển của trẻ. Tùy thuộc vào kết luận của chuyên gia, các phương pháp can thiệp có thể bao gồm: vật lý trị liệu, âm ngữ trị liệu, can thiệp hành vi, giáo dục đặc biệt...
• Tăng cường tương tác tại nhà: Ba mẹ hãy dành nhiều thời gian hơn để chơi cùng con, trò chuyện, đọc sách, hát cho con nghe để kích thích khả năng ngôn ngữ và tạo sự kết nối. Khuyến khích con giao tiếp bằng mọi hình thức, từ cử chỉ, ánh mắt đến lời nói.

Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng cách sẽ giúp trẻ cải thiện tình trạng đi nhón chân, phát triển khả năng ngôn ngữ và hòa nhập tốt hơn với môi trường xung quanh.

Hy vọng rằng bài viết trên đã mang đến cho ba mẹ những thông tin hữu ích giúp hành trình chăm sóc con yêu trở nên dễ dàng hơn. Nếu cần tư vấn thêm, ba mẹ có thể gọi hotline 1900 636 985 hoặc truy cập website BioAmicus để được hỗ trợ bất cứ lúc nào.