5 Dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi cha mẹ cần biết sớm

Ở giai đoạn 4 tháng tuổi, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện nên rất nhạy cảm với các thay đổi nhỏ. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi như tính chất phân, tần suất đi tiêu, biểu hiện khó chịu của trẻ…giúp cha mẹ xử lý kịp thời, tránh để trẻ gặp phải các biến chứng nguy hiểm.

5 Dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi mà ba mẹ cần nhận biết sớm

1. Tính chất phân 

Theo dõi hình dạng phân là cách dễ nhất giúp ba mẹ nhận biết sớm táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi. Bệnh viện Bristol ở Anh đã đưa ra bảng phân loại 7 loại phân ở trẻ, cha mẹ có thể dựa vào đó để nhận biết một cách chính xác. 

Theo PubMed Central (PMC), chiếu theo thang đo chuẩn y khoa Bristol Stool Chart, phân táo bón ở trẻ thường nằm ở loại 1 hoặc loại 2.  Trẻ thường đi ra phân khô, rắn, lổn nhổn thành từng viên nhỏ rời rạc giống như phân dê, hoặc vón thành từng khối lớn có bề mặt xù xì, rạn nứt. 

Nếu cha mẹ quan sát thấy tình trạng phân bé có các hình dạng trên kèm màu sẫm bất thường, đây là dấu hiệu cảnh báo táo bón rõ ràng, cần được theo dõi sát.

2. Tần suất đi tiêu 

Tần suất đi tiêu ở trẻ sơ sinh dao động rất lớn giữa từng bé và giữa các phương thức nuôi dưỡng. Theo nghiên cứu từ PubMed, tần suất đi tiêu ở trẻ dưới 17 tuần tuổi là 2 lần/ ngày, trẻ bú mẹ thường đi ngoài nhiều hơn và phân có màu xanh lục hơn so với trẻ bú sữa công thức. 

Vì vậy, nếu trẻ 4 tháng tuổi, đi tiêu dưới 2 lần/ngày, ba mẹ có thể kết hợp quan sát tính chất phân, biểu hiện của trẻ khi đi tiêu để xác định tình trạng táo bón và có hướng xử lý kịp thời. 

3. Biểu hiện của trẻ khi đi tiêu

Biểu hiện khi đi tiêu ở trẻ 4 tháng tuổi bị táo bón 

Cách trẻ phản ứng trong lúc đi tiêu là một biểu hiện quan trọng giúp cha mẹ nhận biết dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi.

Khi bị táo bón, bé có thể phải dùng nhiều sức để rặn: toàn thân gồng cứng, hai bàn tay nắm chặt, hai chân co lên phía bụng, cổ căng và mặt đỏ bừng. Những biểu hiện này thường rõ hơn khi bé cố gắng đẩy phân ra ngoài.

Theo NIDDK (tổ chức thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ), khối phân khô, cứng có thể khiến trẻ khó đi tiêu hoặc cảm thấy đau khi đại tiện. Vì vậy, bé có thể quấy khóc, khó chịu trong lúc rặn, rặn nhiều lần nhưng vẫn không đi được hoặc chỉ thải ra một lượng phân rất ít rồi dừng lại. Nếu tình trạng này lặp lại, cha mẹ nên chú ý đến độ cứng của phân và mức độ khó chịu của trẻ để đánh giá nguy cơ táo bón.

Mời mẹ đọc thêm: Trẻ táo bón rặn không ra nên làm gì để con đi tiêu dễ dàng hơn?

4. Tình trạng bụng trẻ

Sự ứ đọng phân và khí kéo dài trong đại tràng sẽ biểu hiện trực tiếp qua hình thái vùng bụng của bé. Bụng trẻ 4 tháng bị táo bón thường có dấu hiệu phình to, đầy hơi và căng tròn hơn so với trạng thái mềm mại lúc bình thường. 

Khi cha mẹ dùng tay ấn nhẹ vào vùng bụng dưới của con sẽ cảm nhận được độ cứng, thậm chí có thể sờ thấy các khối phân vón cục đang kẹt lại bên trong. Tình trạng vi khuẩn lên men chất thải tích tụ sinh ra nhiều hơi khiến bé hay xì hơi nặng mùi. 

Do vùng bụng luôn trong trạng thái đầy trướng, bức bối, trẻ thường mất cảm giác thèm ăn, dễ bị trớ sữa sau khi bú, ngủ không sâu giấc và quấy khóc vô cớ. 

5. Dấu hiệu tổn thương hậu môn 

Nhận biết trẻ 4 tháng bị táo bón qua dấu hiệu tổn thương vùng hậu môn

Theo AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ), phân táo bón thường khô, cứng và có kích thước lớn, khiến vùng da quanh hậu môn có thể bị tổn thương khi trẻ đi tiêu. Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là vùng da xung quanh rìa hậu môn của trẻ bị sưng tấy, đỏ ửng hoặc xuất hiện các vết nứt kẽ nhỏ li ti. 

Trong nhiều trường hợp, sự nứt kẽ này gây chảy máu tươi, lượng máu thường không nhiều và cha mẹ có thể nhận thấy một vài vệt máu đỏ tươi trên phân hoặc khi lau vùng hậu môn cho trẻ.

Đây là dấu hiệu táo bón mà cha mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay, không nên tự xử lý tại nhà. Nếu tình trạng nứt hậu môn tái diễn, trẻ có thể hình thành phản xạ sợ đi ngoài, từ đó nhịn phân và khiến vòng xoáy táo bón trở nên nghiêm trọng hơn. 

Trẻ 4 tháng tuổi bị táo bón phải làm sao?

Khi nhận thấy các dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi ở trên, cha mẹ có thể thực hiện một số biện pháp sau, đồng thời cân nhắc đưa trẻ đi khám nếu tình trạng không cải thiện:

Tăng cường cữ bú để cung cấp đủ nước và năng lượng

Với trẻ 4 tháng tuổi, sữa mẹ hoặc sữa công thức là nguồn cấp nước duy nhất cho cơ thể.

Nước trong sữa giúp gia tăng thể tích dịch lòng ruột, bôi trơn đường tiêu hóa và kích thích nhu động ruột co bóp đều đặn hơn để đẩy chất thải ra ngoài.

Theo AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ), mẹ nên cho bé bú khoảng 8 đến 12 lần trong 24 giờ, có thể chia nhỏ các cữ bú trong ngày tùy thuộc nhu cầu của trẻ. 

Tắm hoặc ngâm hậu môn trẻ bằng nước ấm

Cha mẹ có thể cho bé tắm trong chậu nước ấm hoặc dùng chậu nước riêng để ngâm vùng mông của bé trong khoảng 10–15 phút trước thời điểm bé thường đi tiêu.

Nhiệt độ nước ấm giúp tăng cường tuần hoàn máu đến vùng hậu môn, giảm cảm giác đau đớn do các vết nứt kẽ và kích thích phản xạ đi ngoài tự nhiên của trẻ. 

Sau khi ngâm, hãy lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm để tránh làm tổn thương vùng da nhạy cảm của bé.

Massage bụng bé kết hợp tập động tác “đạp xe”

Massage bụng và kết hợp động tác "đạp xe" giúp cải thiện táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi

Massage kết hợp cùng bài tập vận động chân là giải pháp giúp kích thích hệ tiêu hóa của trẻ 4 tháng tuổi. Cha mẹ đặt bé nằm ngửa thoải mái, dùng lòng bàn tay xoa nhẹ nhàng quanh rốn bé theo chiều kim đồng hồ từ 5–10 phút để làm mềm các khối phân tích tụ trong đại tràng. 

Tiếp đó, hãy giữ nhẹ hai cẳng chân bé và di chuyển luân phiên gập sát về phía bụng rồi duỗi ra như đang đạp xe. Sự kết hợp này tạo ra lực ép nhẹ nhàng lên thành bụng, giúp đẩy lượng hơi thừa ra ngoài, giảm chướng bụng và kích thích nhu động ruột co bóp tống phân xuống trực tràng. 

Mời mẹ đọc thêm chi tiết: 4 cách xoa bụng cho bé bị táo bón

Điều chỉnh cách pha sữa công thức và xem xét đổi sữa

Theo PubMed (PMC), táo bón thường gặp hơn ở trẻ bú sữa công thức, những trẻ này có xu hướng đi ngoài phân cứng hơn so với trẻ bú mẹ. 

Vì vậy, cha mẹ cần kiểm tra kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất, luôn đun sôi nước để nguội đến nhiệt độ chuẩn, đong đúng số thìa sữa (theo hướng dẫn của nhà sản xuất).

Nếu đã pha chuẩn nhưng trẻ vẫn bị táo bón kéo dài, rất có thể loại sữa hiện tại không phù hợp với cơ địa của bé (do đạm khó tiêu hoặc thiếu chất xơ). Phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để cân nhắc chuyển sang dòng sữa công thức phù hợp, thay đổi từ từ để hệ tiêu hóa của trẻ kịp thích nghi, tránh tình trạng táo bón nghiêm trọng hơn. 

Khi nào cần đưa trẻ 4 tháng tuổi bị táo bón đi khám?

Theo NIDDK (tổ chức thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ), nếu các triệu chứng táo bón kéo dài hơn 2 tuần hoặc không cải thiện sau khi điều trị tại nhà, ba mẹ nên đưa con đi khám. 

Đồng thời, hãy đưa trẻ đến bác sĩ ngay lập tức nếu bé bị táo bón kèm các triệu chứng dưới đây:

• Trẻ bị đau bụng liên tục 
• Bụng phình to, đầy hơi hoặc nôn mửa
• Xuất hiện máu trong phân của trẻ
• Chảy máu từ trực tràng
• Trẻ sụt cân nhanh, biếng ăn

Trên đây là thông tin về các dấu hiệu táo bón ở trẻ 4 tháng tuổi và giải pháp xử lý tại nhà an toàn mà cha mẹ có thể áp dụng. Để nhận được tư vấn miễn phí, hãy trực tiếp trao đổi về tình trạng táo bón của con qua hotline 1900 636 985 hoặc để lại thông tin trên trang web chính thức BioAmicus mẹ nhé.