Táo bón ở trẻ có mấy loại? Cách phân biệt từng loại

Táo bón ở trẻ là vấn đề tiêu hóa phổ biến khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Vậy táo bón ở trẻ có mấy loại? Thực tế, tình trạng này được chia thành hai nhóm: táo bón chức năng và táo bón thực thể. Việc phân biệt chính xác từng loại là chìa khóa quan trọng giúp ba mẹ áp dụng đúng giải pháp xử lý. 

Táo bón ở trẻ có mấy loại? 

Táo bón là tình trạng con không đi tiêu được hoặc đi tiêu khó khăn. Đặc trưng bởi tính chất phân khô, cứng và giảm lượng phân mỗi lần đi tiêu.  

Theo PubMed, táo bón được chia thành 2 nhóm chính: Táo bón chức năng và Táo bón thực thể (bệnh lý). Trong đó, 90-95% trường hợp táo bón ở trẻ là táo bón chức năng, không phải do nguyên nhân thực thể.

Việc phân biệt hai nhóm giúp ba mẹ xác định rõ nguyên nhân, đồng thời có cách hỗ trợ điều trị phù hợp. 

Phân loại táo bón ở trẻ 

Táo bón chức năng 

Táo bón chức năng là tình trạng trẻ bị khó đi tiêu nhưng không có tổn thương giải phẫu hay bệnh lý thực thể tại đường tiêu hóa. Hệ thống ruột, đại tràng và hậu môn của trẻ hoàn toàn bình thường về mặt cấu trúc.

Theo NIH (National Institutes of Health), táo bón chức năng lại chia thành 3 loại:

• Táo bón có nhu động ruột bình thường, tốc độ chuyển phân trong ruột không đổi. Trẻ có những dấu hiệu táo bón nhẹ nhưng số lần đi ngoài vẫn bình thường.
• Táo bón nhu động ruột chậm, phân di chuyển chậm trong ruột gây táo bón. Biểu hiện bao gồm phân khô cứng, quấy khóc khi đi tiêu, giảm số lần đi tiêu,…
• Táo bón do rối loạn bài xuất phân, trẻ gặp khó khăn trong việc tống phân ra ngoài dù đã có cảm giác muốn đi, thường có biểu hiện rặn nhiều, rặn đau, cảm giác đi ngoài không hết hoặc khó bắt đầu đại tiện. 

Táo bón thực thể 

Táo bón thực thể là tình trạng táo bón xảy ra do các tổn thương bẩm sinh hoặc bệnh lý tại đại tràng, hậu môn, hệ thần kinh hoặc rối loạn chuyển hóa.

Các bệnh lý phổ biến gồm: bệnh phình đại tràng bẩm sinh (Hirschsprung), hẹp hậu môn, dị tật đường tiêu hóa, suy giáp bẩm sinh, hoặc dị ứng đạm sữa bò. Trường hợp này chiếm tỷ lệ thấp nhưng cần sự can thiệp điều trị từ bác sĩ.

Phân biệt táo bón chức năng và táo bón thực thể 

Cả táo bón chức năng và táo bón thực thể ở trẻ đều bao gồm các biểu hiện giống nhau như:

• Giảm số lần đi tiêu (dưới 3 lần mỗi tuần).
• Trẻ đau bụng, đau rát hậu môn, quấy khóc, sợ đi tiêu.
• Bụng chướng, sờ thấy khối cứng.
• Phân lớn, khô đặc, mất nước.

Tuy nhiên, chúng cũng bao gồm nhiều điểm khác nhau về nguyên nhân hình thành, mức độ thường gặp và cách xử lý. Phần so sánh sau đây sẽ giúp mẹ phân biệt hai loại táo bón ở trẻ.

Về nguyên nhân 

Khác biệt lớn nhất giữa 2 loại táo bón là nguyên nhân hình thành. Trong khi táo bón thực thể thường bắt nguồn từ nguyên nhân bệnh lý, táo bón chức năng lại chủ yếu do chế độ ăn uống, sinh hoạt.

Về biểu hiện

Cách phân biệt về biểu hiện giữa táo bón chức năng và táo bón thực thể 

Về biểu hiện, táo bón chức năng và táo bón thực thể có một số điểm khác biệt. Cha mẹ có thể dựa vào các dấu hiệu dưới đây để nhận biết và theo dõi tình trạng của trẻ: 

Về mức độ thường gặp 

Táo bón chức năng chiếm khoảng 90-95% các trường hợp trẻ bị táo bón, trong khi đó táo bón thực thể chỉ chiếm khoảng 5% các trường hợp. 

Theo PMC (PubMed Central) - Táo bón chức năng thường xảy ra trước mỗi thời kỳ phát triển của con như:

• Trẻ sơ sinh chuyển từ bú sữa mẹ sang sữa công thức. 
• Trẻ bắt đầu cai sữa và ăn dặm 
• Trẻ tập đi vệ sinh
• Trẻ thay đổi môi trường sống, đi mẫu giáo.

Táo bón thực thể ít gặp hơn nhưng nguy hiểm hơn. Loại táo bón này được gặp ở mọi lứa tuổi của trẻ. Hơn nữa, táo bón thực thể có thể làm nặng thêm tình trạng tổn thương hoặc bệnh lý ở trẻ, nếu chưa điều trị triệt để nguyên nhân. 

Về biện pháp xử lý 

Với táo bón chức năng, ba mẹ có thể điều trị tại nhà bằng cách thay đổi chế độ ăn uống, lối sống sinh hoạt của con như: 

• Tăng bổ sung chất xơ vào thực đơn ăn uống 
• Cho trẻ uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày 
• Tập thói quen đi tiêu đều đặn hàng ngày cho con 
• Bổ sung men vi sinh đa chủng ổn định đường ruột, cải thiện vấn đề tiêu hóa. 

Với táo bón thực thể, ưu tiên hàng đầu là xác định nguyên nhân bệnh lý. Ba mẹ hãy đưa trẻ đi khám và làm các xét nghiệm để nhận phác đồ phù hợp. 

Ba mẹ cần tuân thủ điều trị dứt điểm bệnh lý. Song song với đó, mẹ sử dụng thuốc để điều trị triệu chứng táo bón: lactulose/PEG và men vi sinh đa chủng, để nhanh chóng cải thiện tình trạng táo bón cho trẻ. 

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ bị táo bón? 

Các cách xử lý trẻ bị táo bón an toàn tại nhà - Ba mẹ cần biết 

Khi trẻ có biểu hiện táo bón, cha mẹ có thể bắt đầu bằng việc theo dõi thói quen đại tiện và điều chỉnh sinh hoạt phù hợp.

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học

Một chế độ ăn uống khoa học bao gồm đầy đủ 4 nhóm dinh dưỡng, chất xơ và nước. Trong đó, đặc biệt lưu ý bổ sung chất xơ hòa tan và tinh bột kháng giúp trẻ dễ tiêu hóa.

Mẹ cũng cần tránh cho con ăn những món chiên rán, đồ ngọt ít dinh dưỡng lại gây khó tiêu, nặng bụng.

Luyện tập thói quen đi vệ sinh cho trẻ

Các nghiên cứu chỉ ra, ngồi bô sớm, đúng cách giúp giảm tình trạng táo bón ở trẻ em.

Con cần được đi bô đúng giờ mỗi ngày, đây là thói quen tốt, giúp con không trốn tránh, trì hoãn việc đi bô, từ đó giảm táo bón ở trẻ.

Nếu con không chịu ngồi bô, hãy thử khích lệ con, tạo cho con không gian thoải mái, tinh thần thoải mái mỗi khi đi tiêu. Một chiếc bô màu sắc của riêng bé yêu cũng có thể khiến bé thích thú tập luyện hơn rất nhiều.

Khuyến khích trẻ vận động

Tập các bài tập nhẹ nhàng kích thích nhu động ruột, cho con dễ đi tiêu hơn. Ngồi im 1 chỗ xem điện thoại, tivi nhiều cũng khiến con có nguy cơ cao bị trĩ, táo bón.

Các hoạt động thể thao tốt nhất cho bé là các hoạt động chạy nhảy ngoài trời. Nếu không có thời gian đưa con đi chơi, mẹ cũng nên sắp xếp các bài tập đơn giản cho trẻ tại nhà.

Bổ sung men vi sinh đa chủng hỗ trợ tiêu hóa cho trẻ.

Bên cạnh chế độ ăn uống, cha mẹ có thể tham khảo bổ sung dưỡng chất hỗ trợ hệ tiêu hóa cho trẻ, như men đa chủng. Men vi sinh có thể góp phần bổ sung lợi khuẩn, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột và cải thiện chức năng tiêu hóa.

Theo dõi tình trạng đại tiện

Cha mẹ có thể ghi lại số lần đi ngoài, đặc điểm phân, tình trạng đau hoặc rặn và những biểu hiện bất thường khác. Thông tin này cũng hữu ích khi trẻ cần được bác sĩ thăm khám.

Mời mẹ tham khảo thêm: 

3 cấp độ táo bón ở trẻ - Hướng dẫn mẹ nhận biết qua phân

Trên đây là bài tổng quan táo bón ở trẻ có mấy loại. Nếu mẹ muốn tìm thêm về chủ đề này, vui lòng truy cập website BioAmicus hoặc gọi điện tới hotline 1900 636 985 để được tư vấn trực tiếp.