Táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh: Dấu hiệu nhận biết và Cách xử lý an toàn

Nhiều ba mẹ hoang mang khi thấy con vài ngày không đi ngoài, dù bé vẫn bú tốt, khỏe mạnh và đi phân mềm. Thực tế, đây thường chỉ là táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh, hay còn được biết đến là chứng giãn ruột sinh lý, xảy ra trong giai đoạn ruột của trẻ phát triển và tăng thể thể tích lớn hơn mức bình thường, khiến việc tích trữ phân lâu hơn. 

Dấu hiệu nhận biết giãn ruột sinh lý ở trẻ sơ sinh

Giãn ruột sinh lý là hiện tượng lành tính, hoàn toàn không gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ. Khi được 2 tháng tuổi, ruột của trẻ phát triển dài ra và to lên. Lúc này, ruột chứa được nhiều thức ăn hơn, thời gian thức ăn di chuyển trong ruột cũng lâu hơn, nên có hiện tượng bé lâu đi ngoài hơn. 

Trẻ có thể đang gặp giãn ruột sinh lý nếu có những biểu hiện sau:

• Nhiều ngày mới đi ngoài: Khoảng cách giữa các lần đi tiêu dài hơn nhưng trẻ vẫn khỏe mạnh.
• Phân mềm hoặc sệt: Khi trẻ đi ngoài, phân vẫn mềm, không khô cứng hay thành từng viên nhỏ như phân dê.
• Trẻ vẫn bú tốt: Trẻ bú mẹ hoặc sữa công thức bình thường, không có biểu hiện bỏ bú.
• Tăng trưởng bình thường: Trẻ vẫn tăng cân và phát triển phù hợp.
• Bụng mềm: Khi ba mẹ ấn bụng bé, không thấy chướng căng, bé cũng không hiện tượng quấy khóc do đau bụng kéo dài.
• Vẫn xì hơi bình thường: Trẻ có thể xì hơi dù chưa đi ngoài trong vài ngày.
• Có thể rặn, đỏ mặt: Một số trẻ rặn, gồng mình hoặc đỏ mặt trước khi đi ngoài nhưng sau đó vẫn đi được phân mềm.

Vì vậy, nếu trẻ vài ngày chưa đi ngoài nhưng vẫn bú tốt, vui vẻ, bụng mềm và khi đi tiêu phân mềm thì cha mẹ không nên vội kết luận trẻ bị táo bón.

Phân biệt giãn ruột sinh lý và táo bón ở trẻ sơ sinh

Giãn ruột sinh lý và táo bón có thể có biểu hiện khá giống nhau ở điểm trẻ đi ngoài ít hơn. Tuy nhiên, tính chất phân và tình trạng của trẻ là những yếu tố quan trọng để phân biệt.

Trẻ đi đại tiện ít hơn nhưng phân mềm, dễ đi thì không phải bị táo bón

Giãn ruột sinh lý ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Câu trả lời là không. Giãn ruột sinh lý là hiện tượng lành tính, hoàn toàn không gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ. 

Tình trạng này thường tự cải thiện khi trẻ lớn hơn, đặc biệt là khi bé bắt đầu bước vào giai đoạn ăn dặm — lúc này hệ tiêu hóa của trẻ tiếp xúc với nhiều loại thực phẩm hơn, nhu động ruột cũng hoạt động tích cực hơn.

Mẹ không cần áp dụng bất kỳ biện pháp điều trị y tế nào nếu trẻ vẫn phát triển bình thường: bú tốt, ngủ ngon, tăng cân đều, tinh thần vui vẻ. Việc can thiệp không cần thiết — như tự ý dùng thuốc, thụt tháo hay áp dụng các mẹo dân gian — không những không cần thiết mà còn có thể gây hại, làm tổn thương hệ tiêu hóa non nớt của bé.

Cách xử lý táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh an toàn tại nhà 

Giãn ruột sinh lý không nguy hiểm nhưng vẫn cần được chú trọng bởi tình trạng này kéo dài vô tình khiến con bị táo bón và tiến triển thành bệnh lý. Trong thời gian táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh, mẹ hãy tham khảo các biện pháp dưới đây.

1. Massage bụng cho trẻ

Có nhiều bài tập massage bụng tăng cường nhu động ruột, hạn chế táo bón ở trẻ sơ sinh. Trong đó, 3 bài tập sau là 3 bài tập đơn giản, dễ thực hiện, nhanh gọn nhất cho mẹ.

• Massage theo hình tròn: Làm ấm tay của mẹ, đặt 4 ngón tay theo chiều ngang dưới rốn bé. Ấn nhẹ và di chuyển theo ngược chiều kim đồng hồ 30 lần. Nghỉ 1 phút và lặp lại theo chiều kim đồng hồ.

• Massage bằng hai ngón tay: Mẹ đặt 2 ngón tay vào giữa bụng, ấn và xoa nhẹ thành các hình tròn nhỏ, theo 2 hướng ngược nhau. Động tác này mẹ thực hiện 2 lần, mỗi lần 10 vòng.

• Vuốt bụng ngược chiều nhau: Làm ấm 2 tay mẹ rồi đặt lên bụng trẻ. Một tay mẹ vuốt dọc lên trên. Tay còn lại vuột dọc xuống dưới. Lặp lại các động tác này 20 lượt.

Lưu ý: Mẹ nên thực hiện massage bụng bé sau khi tắm và trước khi đi ngủ. Tuyệt đối không massage ngay sau khi con ăn no.

Động tác massage bụng giúp kích thích nhu động ruột trẻ hoạt động

2. Bổ sung men vi sinh 

Trước và trong giai đoạn táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh, mẹ nên chuẩn bị cho con một hệ lợi khuẩn khỏe mạnh. Bổ sung men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn, ức chế vi khuẩn có hại và bảo vệ niêm mạc ruột. Khi đường ruột khỏe mạnh, nhu động ruột được kích thích giúp phân di chuyển trơn tru, hạn chế tình trạng ứ trệ tại ruột già.

Trong đó, men vi sinh đa chủng - chứa đa dạng các chủng lợi khuẩn, được đánh giá cao nhờ khả năng sẽ sản sinh acid béo chuỗi ngắn, kích thích nhu động ruột và tạo cảm giác buồn đi tiêu tự nhiên cho trẻ. Hơn nữa, men vi sinh đa chủng không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn góp phần duy trì sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch của trẻ.

3. Tăng số lần bú mẹ hạn chế táo bón sinh lý

Tăng số lần bú giúp ruột nhanh chóng được lấp đầy, rút ngắn thời gian đi tiêu từ 6-10 ngày. Do sữa mẹ có phần lớn là nước, tăng số lần bú mẹ còn giúp cho phân ẩm hơn, dễ thải ra ngoài.

Lưu ý: Muốn giảm táo bón mà trẻ vẫn tăng cân, mẹ cần cho con bú cả sữa đầu và sữa cuối. Với những mẹ nhiều sữa, nên vắt bớt đi một lượng sữa đầu trước khi trẻ bú. Với những mẹ ít sữa, hãy để con bú cạn một bên trước khi đổi bên.

Trẻ táo bón cần được tăng cường cho bú mẹ nhiều hơn

4. Bổ sung chất xơ hòa tan

Chất xơ hòa tan có khả năng hút nước, trương nở tạo gel làm mềm phân, giúp phân xốp và di chuyển trơn tru trong đường ruột. Đồng thời, đây cũng là nguồn "thức ăn" kích thích lợi khuẩn tăng sinh mạnh mẽ, củng cố hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. 

Quá trình lên men chất xơ còn tạo ra các acid béo chuỗi ngắn, giúp tăng nhu động ruột và kích thích phản xạ đi tiêu tự nhiên, cho bé đi ngoài dễ dàng và không đau rát. 

Cha mẹ có thể bổ sung chất xơ cho trẻ sơ sinh bằng cách:

• Trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn, mẹ nên tăng cường ăn rau củ, trái cây giàu chất xơ hòa tan và uống đủ nước để cải thiện chất lượng sữa. 
• Trẻ uống sữa công thức, mẹ cần đảm bảo pha đúng tỷ lệ sữa theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc đổi sang các dòng sữa có bổ sung sẵn chất xơ hòa tan theo hướng dẫn của bác sĩ. 

5. Cho trẻ tắm bằng nước ấm

Tắm ấm giúp bé cảm thấy thư giãn, dễ chịu. Đặc biệt, tấm ấm kích thích cơ vòng hậu môn, tăng cảm giác buồn đi tiêu ở con. Ngoài lúc tắm, mẹ cũng có thể ngâm mông bé trong nước ấm 5-10 phút để giúp con dễ chịu hơn và kích thích đi tiêu.

Lưu ý: Chỉ nên cho trẻ sơ sinh tắm trong 5-10 phút. Sau khi tắm, mẹ nhanh chóng lau khô người và mặc ngay quần áo ấm cho con.

Bài viết trên đã mang đến cái nhìn tổng quát về táo bón sinh lý ở trẻ sơ sinh. Hy vọng những biện pháp ngăn ngừa táo bón trên đây giải quyết được nỗi lo của mẹ. Hãy để lại câu hỏi về các vấn đề của con tại website BioAmicus hoặc liên hệ trực tiếp qua hotline 1900 636 985 để được tư vấn miễn phí.

Mời mẹ tham khảo thêm