7 hậu quả của táo bón ở trẻ em cha mẹ cần biết

Táo bón ở trẻ thường không đáng lo nếu chỉ xảy ra trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi kéo dài, hậu quả của táo bón ở trẻ em có thể gây nứt hậu môn, sa trực tràng… và ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt của trẻ. 

Theo tài liệu PubMed Central (PMC), táo bón kéo dài có thể tạo thành vòng luẩn quẩn: phân cứng → đau khi đi ngoài → trẻ nhịn phân → phân tiếp tục tích tụ. Do đó, nếu không đánh giá và xử lý kịp thời, trẻ có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng dưới đây. 

1. Nứt hậu môn

Theo PubMed, nứt hậu môn là một vấn đề lâm sàng phổ biến ở trẻ. Biểu hiện điển hình là có vết rách ở hậu môn, đi ngoài đau và chảy máu trực tràng.  

Khi trẻ bị táo bón, khối phân tích tụ lâu ngày trong đại tràng sẽ bị hút hết nước, trở nên to và khô cứng. Khi trẻ cố rặn để đẩy phân ra ngoài, áp lực và ma sát cực lớn có thể làm rách niêm mạc ống hậu môn, gây ra hiện tượng nứt kẽ hậu môn. 

Trẻ sẽ bị đau rát dữ dội và có thể chảy máu tươi. Nỗi sợ đau này khiến trẻ càng cố nhịn đi tiêu, làm tình trạng táo bón ngày càng trở nên nghiêm trọng. 

2. Bệnh trĩ 

Bệnh trĩ, hay còn gọi là bệnh lòi dom, là tình trạng các tĩnh mạch xung quanh hậu môn hoặc phần dưới trực tràng bị sưng và viêm. Khi táo bón kéo dài có thể khiến trẻ thường xuyên phải rặn khi đại tiện, làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng, lâu ngày có thể hình thành búi trĩ. 

Trẻ có thể cảm thấy khó chịu hoặc chảy máu khi đi ngoài. Tuy nhiên, cha mẹ không nên hiểu rằng mọi trẻ bị táo bón đều sẽ bị trĩ, đây chỉ là một biến chứng có thể gặp khi táo bón kéo dài.

3. Sa trực tràng

Hậu quả của táo bón ở trẻ em làm tăng nguy cơ sa trực tràng

Theo PubMed, sa trực tràng là tình trạng một phần trực tràng bị thoát vị và lòi ra ngoài qua lỗ hậu môn. Tình trạng này khá hiếm gặp ở trẻ em, nếu xảy ra thì thường gặp ở trẻ dưới 4 tuổi do những cấu trúc giải phẫu đặc thù của lứa tuổi này. Có một số nguyên nhân khiến trẻ dễ bị sa trực tràng, trong đó táo bón là nguyên nhân phổ biến nhất. 

Khi bị táo bón, phân trở nên khô cứng, trẻ buộc phải dùng sức rặn mạnh và liên tục mỗi lần đi đại tiện. Hành động này làm gia tăng đột ngột và kéo dài áp lực trong ổ bụng, kết hợp với hệ thống cơ và dây chằng vùng chậu của trẻ còn yếu, dẫn đến việc khối trực tràng bị đẩy trượt ra ngoài hậu môn. 

Cha mẹ có thể nhận thấy một khối mô màu đỏ hoặc hồng xuất hiện ở hậu môn khi trẻ đại tiện. Nếu nhận thấy dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để thăm khám khám thay vì tự xử lý tại nhà.

4. Ứ phân, són phân và giảm cảm giác buồn đi ngoài

Táo bón mãn tính nếu không được điều trị đúng và kịp thời, có thể tạo nên một vòng lặp bệnh lý nguy hiểm bắt đầu từ tình trạng ứ phân, giảm cảm giác buồn đi ngoài và cuối cùng là són phân. 

Khi phân bị giữ lại lâu ngày trong trực tràng, nước tiếp tục được tái hấp thu khiến khối phân trở nên cứng và to dần, hình thành khối ứ phân gây căng giãn trực tràng quá mức. Khối ứ phân liên tục đè nén, khiến trực tràng bị căng giãn kéo dài, dẫn đến giảm độ nhạy với kích thích đi ngoài, khiến trẻ ít cảm nhận được cảm giác buồn đi tiêu hoặc chỉ nhận biết khi lượng phân đã quá nhiều.

Song song đó, khối phân cứng nằm ở phía dưới trực tràng như “một nút chặn”, trong khi phần phân lỏng mới hình thành phía trên có thể len lỏi qua khe hở xung quanh khối ứ phân và rò rỉ ra ngoài một cách không tự chủ, gây ra hiện tượng són phân, thường bị nhầm lẫn với tiêu chảy thông thường. 

Vòng lặp bệnh lý cứ thế diễn tiến: Táo bón gây ứ phân, ứ phân làm mất cảm giác, dẫn đến són phân và tâm lý sợ hãi, khiến hậu quả của táo bón ở trẻ em ngày càng trầm trọng. 

5. Đau bụng, chướng bụng và khó chịu

Phân tích tụ do táo bón khiến trẻ đau bụng, chướng bụng và khó chịu 

Thay vì đào thải ra ngoài, phân tích tụ do táo bón có thể khiến trẻ cảm thấy đầy bụng, chướng bụng hoặc đau vùng bụng dưới rốn. 

Tình trạng này xảy ra do đại tràng phải tăng cường co bóp mạnh để cố gắng đẩy khối phân cứng ra ngoài. Sự khó chịu dai dẳng này không chỉ làm bụng trẻ căng cứng, gõ vang mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày: trẻ trở nên quấy khóc, dễ cáu gắt, chán ăn, bỏ bữa do cảm giác đầy bụng, ợ hơi liên tục. 

Nếu trẻ bị đau bụng liên tục, bụng chướng rõ kèm nôn hoặc sốt, cha mẹ không nên mặc định đây chỉ là táo bón mà cần đưa trẻ đi khám bác sĩ để tìm nguyên nhân chính xác. 

6. Biếng ăn, ảnh hưởng đến dinh dưỡng

Khi phân tích tụ lâu trong ruột, bụng bé luôn trong trạng thái căng chướng, đầy hơi, khiến trẻ mất cảm giác đói dù đã đến giờ ăn. Ở mức độ nặng hơn, tình trạng này còn có thể khiến trẻ buồn nôn hoặc nôn trớ ngay trong bữa ăn.

Đặc biệt, trẻ ăn ít đi sẽ càng thiếu chất xơ và nước - hai yếu tố quan trọng giúp phân mềm hơn, khiến táo bón trở nên nặng hơn và táo bón nặng lại tiếp tục làm trẻ biếng ăn. Nếu vòng luẩn quẩn này kéo dài, trẻ có nguy cơ chậm tăng cân, thiếu hụt dưỡng chất, mệt mỏi và ảnh hưởng cả đến giấc ngủ, tinh thần.

Vì vậy, khi thấy con đột nhiên ăn ít đi mà không rõ nguyên nhân, mẹ nên nghĩ đến khả năng bé đang bị táo bón, thay vì chỉ tập trung ép bé ăn nhiều hơn. 

7. Ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống

Táo bón lâu ngày khiến trẻ lo lắng sợ đi tiêu, ảnh hưởng đến sinh hoạt 

Theo PubMed (PMC), hậu quả của táo bón ở trẻ em kéo dài không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn có thể ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt hằng ngày. 

Nhiều trẻ bị táo bón chức năng (không do bệnh lý) có biểu hiện tự ti, mặc cảm - đặc biệt nếu bị bạn bè trêu chọc do gặp tình trạng són phân không tự chủ. Hơn nữa, trẻ còn có tâm lý sợ hãi né tránh đi vệ sinh, thường xuyên nhịn phân hoặc lo lắng sau những lần đại tiện đau đớn.

Với trẻ bị són phân do ứ phân, cha mẹ cũng cần tránh la mắng hoặc khiến trẻ cảm thấy xấu hổ. Việc tạo môi trường thoải mái và phối hợp điều trị phù hợp giúp hạn chế vòng xoắn đau – nhịn phân – táo bón.

Mời mẹ tham khảo thêm

3. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị táo bón đi khám?

Theo NIDDK (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases), nên đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau 

• Trẻ sơ sinh không đi phân su trong vòng 24-48 giờ sau sinh.
• Táo bón kéo dài trên 1-2 tuần dù đã điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt.
• Đau bụng dữ dội, nôn ói, bụng chướng nhiều - nghi ngờ tắc ruột.
• Trẻ quấy khóc nhiều, bỏ ăn, không tăng cân.
• Chảy máu hậu môn nhiều hoặc nứt hậu môn không lành. 

Nếu mẹ cần được tư vấn thêm về vấn đề táo bón ở trẻ em có nguy hiểm không, giải quyết triệt để phải làm sao, mẹ hãy liên hệ ngay hotline 1900 636 985 để nhận được tư vấn miễn phí từ BioAmicus Việt Nam nhé.