Vì sao trẻ bị táo bón kéo dài? Biện pháp điều trị và phòng ngừa tại nhà
Thông thường, trẻ mắc táo bón sẽ khỏi sau 1-3 tuần. Trong một số trường hợp, trẻ có thể mắc táo bón trên 4 tuần hoặc mắc đi mắc lại liên tục. Tìm hiểu ngay nguyên nhân vì sao trẻ bị táo bón kéo dài qua bài viết dưới đây.

1. Vì sao trẻ bị táo bón kéo dài?
Nguyên nhân trẻ bị táo kéo dài thường do chế độ ăn thiếu chất xơ, thói quen sinh hoạt hoặc do các bệnh lý thực thể, được chia thành 2 nhóm chính cụ thể:
1.1. Nguyên nhân chức năng
Theo PubMed, đa số trẻ em bị táo bón là do táo bón chức năng, chiếm 95% trường hợp liên quan đến chế độ ăn thiếu chất xơ, ít hoạt động thể chất, thói quen sinh hoạt chưa phù hợp gây táo bón chức năng. Nếu không cải thiện, tình trạng táo bón sẽ kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều bé kéo dài hàng năm:
- Chế độ ăn ít chất xơ: Trẻ ăn ít rau xanh, trái cây, uống ít nước hoặc ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ ngọt và sữa công thức khó tiêu.
- Ít hoạt động thể chất: Trẻ lười vận động, dành nhiều thời gian ngồi xem tivi hoặc chơi điện thoại khiến nhu động ruột hoạt động kém hiệu quả.
- Thói quen giữ phân: Trẻ mải chơi, sợ đi vệ sinh ở trường nên chủ động nhịn, lâu ngày làm mất phản xạ đi ngoài tự nhiên.
- Tránh đi đại tiện do sợ đau: Trẻ từng bị đau rát hậu môn trong lần đi tiêu trước nên sợ hãi, cố gắng tránh đi tiêu, tình trạng này khiến phân tích tụ càng to và khô cứng hơn.
1.2. Nguyên nhân thực thể
Táo bón do nguyên nhân thực thể chỉ chiếm khoảng 5% trường hợp ở trẻ, nhưng có thể liên quan đến các bệnh lý tiềm ẩn và cần được phát hiện, điều trị phù hợp.
Nếu trẻ táo bón kéo dài trong nhiều ngày, trong khi chế độ ăn và sinh hoạt đã được cải thiện, mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám để kiểm tra các nguyên nhân thực thể:
- Bệnh Hirschsprung (Phình đại tràng bẩm sinh): Là một rối loạn vận động đại tràng do một đoạn ruột không có tế bào hạch thần kinh. Tình trạng này khiến nhu động ruột bị cản trở, phân khó di chuyển xuống trực tràng và có thể dẫn đến táo bón kéo dài.
- Suy giáp bẩm sinh: Một trong những rối loạn nội tiết có thể gây táo bón ở trẻ. Khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone, các hoạt động chuyển hóa của cơ thể bị chậm lại, trong đó có giảm nhu động ruột, khiến phân di chuyển chậm qua đại tràng và trẻ dễ bị táo bón.
- Dị tật bẩm sinh: Một số bất thường bẩm sinh ở đường tiêu hóa hoặc vùng hậu môn – trực tràng như hẹp hoặc dị dạng hậu môn… có thể cản trở quá trình đào thải phân và gây táo bón.
1.3. Các nguyên nhân khác
Dị ứng thực phẩm - phổ biến nhất là dị ứng đạm sữa bò hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc kháng sinh, có thể làm giảm nhu động ruột hoặc làm phân khô cứng.
Sử dụng nhiều kháng sinh có thể gây táo bón kéo dài
Mời mẹ đọc thêm:
11 Nguyên nhân gây táo bón ở trẻ cha mẹ cần biết
2. Biện pháp điều trị và phòng ngừa táo bón kéo dài hiệu quả
Khi con bị táo bón kéo dài, mẹ cần những biện pháp hỗ trợ điều trị dứt điểm dựa vào nguyên nhân táo bón. Trong đó có 4 biện pháp sau:
2.1. Sử dụng các phương pháp kích thích trẻ đi tiêu
Khi con bị táo bón kéo dài, việc đầu tiên cần làm là loại bỏ khối phân lâu ngày. Điều này giúp con nhẹ bụng, thoải mái vận động, ăn uống.
PubMed gợi ý một số biện pháp kích thích trẻ đi tiêu là:
- Thụt hậu môn: Mẹ thụt hậu môn bằng sorbitol hoặc nước, bôi trơn trực tràng tháo xổ khối phân.
- Sử dụng thuốc nhuận tràng: Dùng thuốc nhuận tràng theo chỉ định của bác sĩ kích thích đi tiêu tự nhiên.
- Kích thích hậu môn: Bằng đọt mồng tơi, mật ong hoặc nước ấm, làm tăng cảm giác buồn đi vệ sinh.
2.2. Thay đổi chế độ ăn uống
Duy trì thói quen ăn uống hợp lý, lành mạnh chính là cách giúp bé chấm dứt táo bón hiệu quả và bền vững nhất. Theo NIDDK (tổ chức thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ), để trị táo bón kéo dài mẹ cần bổ sung thêm chất xơ hòa tan và nước vào chế độ ăn của trẻ.
Thực phẩm nên ăn
Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan, chất xơ hòa tan giúp làm mềm phân, hỗ trợ bé đi tiêu dễ dàng hơn. Chất xơ hòa tan có trong:
- Trái cây chín mọng: đu đủ, táo, lê, thanh long,...
- Các loại rau củ : bí đỏ, bí xanh, phần lá rau mềm của mồng tơi, rau đay, rau dền,...
- Các loại ngũ cốc nguyên hạt: bánh mì và mì ống làm từ lúa mì nguyên cám, bột yến mạch, ngũ cốc…
- Các loại đậu và hạt: đậu lăng, đậu đen, hạnh nhân, đậu phộng…
Nước (bao gồm sữa, nước lọc, sinh tố, nước canh,...)
Mẹ cần cho bé uống đủ nước theo nhu cầu độ tuổi và có thể uống thêm khi trẻ ốm sốt hay khi trẻ vận động và tiết nhiều mồ hôi vào mùa hè.
Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị, lượng nước cần bổ sung cho từng trẻ cụ thể:
- Nhu cầu nước cho trẻ từ 6-12 tháng 120 - 240 ml/ngày
- Nhu cầu nước cho trẻ từ 1-2 tuổi 237 - 946ml/ngày
- Nhu cầu nước cho trẻ từ 2-5 tuổi 240 - 1.200 ml/ngày
Thực phẩm không nên ăn:
- Chất xơ không hòa tan: Trẻ đang bị khô táo ăn nhiều chất xơ không hòa tan sẽ càng làm phân to, cứng và khó đi ngoài hơn. Mẹ cần tránh cho trẻ ăn các phần rau già, nhiều xơ sợi như măng, phần cuộng già của rau cần, rau muống,...
- Đồ ngọt, đồ chiên rán dầu mỡ: Đây là các thực phẩm nghèo dinh dưỡng và khó tiêu, không tốt cho sức khỏe và tiêu hóa của trẻ.
Chế độ ăn uống giàu nước và chất xơ hòa tan giúp trẻ dễ dàng đi tiêu hơn
Mời mẹ đọc thêm:
Trẻ bị táo bón nên ăn gì để nhuận tràng, dứt táo?
Bé bị táo bón nên và không nên ăn trái cây gì?
2.3. Bổ sung men vi sinh đa chủng
Bổ sung men vi sinh giải quyết táo bón do sử dụng kháng sinh và loạn khuẩn ruột. Từ đó, lợi khuẩn hạn chế quá trình lên men không đúng cách thức ăn, hạn chế đầy chướng hơi, giảm triệu chứng của táo bón.
Trong một thử nghiệm trên 45 trẻ dưới 10 tuổi bị táo bón mãn tính cho thấy, men vi sinh giúp tăng tần suất đi tiểu, làm phân mềm hơn, tăng tỷ lệ điều trị thành công và giảm nhu cầu sử dụng thuốc thụt so với giả dược sau 4 tuần.
Tuy nhiên, hiệu quả của probiotic phụ thuộc vào từng chủng, nên cha mẹ có thể tham khảo ý kiến từ chuyên gia để lựa chọn sản phẩm bổ sung phù hợp cho con.
2.4. Thay đổi thói quen sinh hoạt
Nếu con chưa biết tự đi vệ sinh, còn hay nhịn đi tiêu, hãy bắt đầu giáo dục trẻ ngay từ hôm nay. Theo tài liệu PubMed, phản xạ đi đại tiện thường xảy ra trong vòng 1 giờ sau khi ăn và thường vào buổi sáng. Vì vậy, mẹ nên cho trẻ bị táo bón ngồi bồn cầu theo lịch trình thường xuyên từ ba đến mười phút (tùy thuộc vào độ tuổi), một hoặc hai lần một ngày.
Thêm vào đó, mẹ nên khuyến khích con tập thể dục, tham gia hoạt động ngoài trời. Điều này làm tăng tuần hoàn máu, tăng cường hoạt động các cơ quan tiêu hóa. Tiêu hóa khỏe, con ít mắc táo bón.
3. 4 sai lầm mẹ cần tránh khi điều trị táo bón kéo dài ở trẻ
Trẻ bị táo bón kéo dài còn do sai lầm trong cách trị táo bón của mẹ. Dưới đây là 4 sai lầm các mẹ thường mắc phải nhất.
3.1. Chỉ thụt tháo, điều trị triệu chứng khiến trẻ bị táo bón kéo dài
Điều trị triệu chứng là biện pháp cần thiết, giúp trẻ nhanh chóng dễ chịu. Song, nếu chỉ điều trị triệu chứng, con rất dễ mắc táo bón tái đi tái lại nhiều lần.
Đường ruột yếu khiến trẻ lâu phục hồi, chưa kịp ổn định đã tiếp tục bị tổn thương, ách tắc. Vì vậy, phác đồ điều trị táo bón dứt điểm luôn đi cùng với bổ sung chất xơ và men vi sinh.
3.2. Cố ép con ăn thật nhiều rau xanh
Mẹ thường nghe nói ăn nhiều rau xanh đỡ táo bón. Điều này là đúng nhưng chỉ với trường hợp táo bón nhẹ hoặc phòng ngừa táo bón.
Khi trẻ chưa mắc táo bón, chất xơ không hòa tan trong rau xanh kích thích con đi tiêu trơn tru, đều đặn. Nhưng khi đã mắc táo bón, chúng ít có khả năng thay đổi tính chất khối phân ùn ứ. Cộng với việc không thể tiêu hóa, ăn nhiều rau lúc này còn làm nặng hơn tình trạng táo bón.
NIDDK khuyến nghị, cha mẹ cần bổ sung chất xơ một cách từ từ vào chế độ ăn của con, tránh hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi gây đầy bụng, chướng hơi.
Ăn quá nhiều rau xanh khi con đang táo bón khiến phân trẻ cứng, khó đi hơn
3.3. Tức giận khi con ị đùn, ị són
Mẹ nên chuẩn bị tâm lý trẻ táo bón hay ị đùn, ị són, thậm chí ị rớt ra sàn. Đây chính là ảnh hưởng của việc táo bón trong một thời gian dài. Con đôi khi còn không nhận ra mình đã ị đùn.
Lúc này, nếu mẹ tức giận, la mắng con, con có thể cảm thấy xấu hổ. Từ đó, trẻ sinh ra tâm lý sợ đi tiêu, ngại đi tiêu vì sợ bị la mắng. Hãy bình tĩnh, dạy lại trẻ cách đi vệ sinh, an ủi để con nhanh chóng bước qua giai đoạn này.
3.4. Cho con ăn đồ ăn nhanh, chiên rán khiến táo bón lâu khỏi
Đồ ăn nhanh, chiên rán nhiều dầu mỡ, nước ngọt có gas là nguyên nhân vì sao trẻ bị táo bón kéo dài. Đây đều là những món ăn khó tiêu, ăn nhiều có thể khiến bụng bé ậm ạch đến tận hôm sau. Liên tục tiêu thụ đồ chiên rán trong một thời gian dài dẫn đến thiếu hụt enzym tiêu hóa, táo bón lâu khỏi hơn.
Đây cũng là những món ít dinh dưỡng, lại nhanh no, khiến con không ăn được các món khác. Điều này khiến việc hồi phục sau táo bón lâu hơn, khó khăn hơn.
Hy vọng qua bài viết trên, mẹ phần nào nắm được các nguyên nhân vì sao trẻ bị táo bón kéo dài. Hãy cố gắng chấm dứt táo bón càng nhanh càng tốt qua việc thay đổi thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống và bổ sung men vi sinh.
Nếu có thắc mắc gì liên quan đến vấn đề táo bón ở trẻ, hãy liên hệ tới 1900 636 985 để được tư vấn miễn phí. Trang web BioAmicus sẽ luôn đồng hành cùng mẹ, chia sẻ kiến thức chăm con khoa học.
Mời mẹ đọc thêm:
| Triệu chứng táo bón kéo dài ở trẻ mẹ cần biết |
| Lá cây chữa táo bón như thế nào? Liệu có hiệu quả? |
Nguồn tham khảo
-
1. PMC1647395: Chronic constipation in children
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1647395/ -
2. Chronic constipation in infants and children
http://www.smj.org.sg/article/chronic-constipation-infants-and-children -
3. Constipation in Childhood. An update on evaluation and management
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4574579/ -
4. Eating, Diet, & Nutrition for Constipation in Children
https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation-children/eating-diet-nutrition -
5. Recommended Drinks for Children Age 5 & Younger
https://www.healthychildren.org/English/healthy-living/nutrition/Pages/recommended-drinks-for-young-children-ages-0-5.aspx -
6. Lactobacillus casei rhamnosus Lcr35 in children with chronic constipation
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17587273/
Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng ngần ngại chia sẻ để mọi người cùng biết nhé!
Bình luận