Trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa: Nguyên nhân & Giải pháp

Ước tính có đến 11% trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa với các biểu hiện như tiêu chảy, táo bón, phân sống... Tuy nhiên nếu hiểu đúng và xử lý đúng cách, ba mẹ hoàn toàn có thể giúp bé kiểm soát tình trạng này. Hãy cùng BioAmicus tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Tại sao trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa?

Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh nhưng nó cũng tiêu diệt, ức chế luôn sự phát triển của một số lợi khuẩn trong đường ruột, đặc biệt đối với những trẻ phải sử dụng kháng sinh liều cao hoặc kéo dài. Do đó gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Khi các lợi khuẩn bị tiêu diệt, việc tiêu hóa, hấp thu thức ăn bị hạn chế, hệ miễn dịch bị giảm sút. Đồng thời khi không có sự ức chế của lợi khuẩn, là điều kiện thuận lợi để hại khuẩn phát triển quá mức. Điển hình là Clostridium difficile sinh độc tố làm tổn thương niêm mạc ruột. Từ đó, gây triệu chứng rối loạn tiêu hóa từ nhẹ như tiêu chảy, táo bón, đầy hơi, chướng bụng... đến nặng như viêm ruột, nhiễm trùng...

Trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa do làm mất cân bằng vi sinh đường ruột

2. Triệu chứng trẻ rối loạn tiêu hóa khi uống kháng sinh

Tác động của thuốc kháng sinh lên hệ vi sinh đường ruột phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Loại thuốc kháng sinh, liều lượng và thời gian tiếp xúc.

Các biểu hiện của rối loạn tiêu hóa khi trẻ uống kháng sinh thường diễn ra kể từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 7, thứ 8, thậm chí kéo dài hơn với các triệu chứng điển hình như:

Triệu chứng thường gặp:

• Tiêu chảy: Thường bắt đầu 1 tuần sau khi dùng kháng sinh và có thể kéo dài vài tuần sau khi kết thúc điều trị. Tiêu chảy liên quan đến kháng sinh khá phổ biến. Với người lớn chiếm 5-25%, với trẻ em chưa có con số chính xác nhưng hệ tiêu hóa của trẻ non nớt nên nguy cơ tiêu chảy, đi ngoài cao hơn người lớn.
• Táo bón.
• Chướng bụng.

Triệu chứng hiếm gặp: đi ngoài phân sống, sốt, nôn nhiều.

3. Trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa có nguy hiểm không?

Triệu chứng rối loạn tiêu hóa xuất hiện sau 2 – 5 ngày trẻ dùng kháng sinh. Và phần lớn trẻ sẽ cải thiện trong vòng 1 tuần sau khi ngừng kháng sinh.

Thời gian hồi phục thường gặp như sau:

Tuy nhiên theo các nghiên cứu, tùy thuộc vào kháng sinh và cơ địa của trẻ, hệ vi sinh có thể mất vài tuần đến vài tháng để trở lại trạng thái ban đầu.

Trẻ rối loạn tiêu hóa sau khi dùng kháng sinh khoảng 1 tuần sẽ tự khỏi

Nếu ở mức độ nặng, mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ:

• Nôn mửa, tiêu chảy không dứt trên 2 ngày
• Tiêu chảy có lẫn máu
• Đau bụng quặn, dữ dội
• Nước tiểu đục, màu vàng sẫm do thiếu nước
• Mất nước: khô da, cơ thể cạn kiệt nặng lượng khiến mệt mỏi, uể oải…
• Chán ăn, sút cân

4. Mẹ cần làm gì để trẻ nhanh hồi phục?

Khi bé bị rối loạn tiêu hóa do dùng kháng sinh, mẹ cần theo dõi và chăm sóc bé cẩn thận để trẻ nhanh chóng hồi phục.

4.1. Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ

Mẹ không nên tự ý dừng thuốc, thay đổi thuốc hay thêm thuốc kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ. Khi có tình trạng rối loạn tiêu hóa do kháng sinh, mẹ cần thông báo cho bác sĩ điều trị để được hướng dẫn phù hợp.

Với tình trạng tiêu chảy do kháng sinh, mẹ nên bù nước, điện giải bằng Oresol theo khuyến cáo của WHO như sau:

• Trẻ sơ sinh: uống từng thìa nhỏ, 2 phút uống 1 thìa
• Trẻ dưới 2 tuổi: mỗi lần 50 – 100 ml
• Trẻ lớn hơn: 100 – 200 ml
• Cho trẻ uống Oresol đến khi trẻ ngừng tiêu chảy.

Tuân thủ phác đồ điều trị kháng sinh của bác sĩ tránh tình trạng kháng kháng sinh

4.2. Bổ sung men vi sinh đa chủng

Cung cấp men vi sinh đa chủng giúp bổ sung đa dạng các lợi khuẩn vào đường ruột, từ đó giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột, ức chế mầm bệnh.

Theo ESPGHAN khuyến cáo, khi tiêu chảy, trẻ cần kết hợp bù nước và dùng men vi sinh để giảm thời gian và mức độ tiêu chảy. Men vi sinh tạo lớp áo sinh học bảo vệ, chống viêm, nhanh lành các tổn thương gây ra, giúp hồi phục đường ruột nhanh chóng.

Bên cạnh đó, men vi sinh còn chứa các chủng lợi khuẩn giúp nâng cao sức khỏe đường ruột, tăng sức đề kháng. Con có khả năng chống lại mầm bệnh, ít ốm vặt, do đó không phải sử dụng kháng sinh.

Khi lựa chọn men vi sinh, mẹ cần lựa chọn dòng men đã phân lập chủng, chứa đa dạng các chủng lợi khuẩn.

4.3. Điều chỉnh chế độ ăn cho bé

Phần lớn các trường hợp rối loạn tiêu hóa do dùng kháng sinh đều tự khỏi nếu mẹ bổ sung men vi sinh và điều chỉnh chế độ ăn cho bé. Chế độ dinh dưỡng tốt giúp bé ổn định lại đường ruột, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Một số nguyên tắc cần chú ý thực hiện như sau:

• Ăn đầy đủ dinh dưỡng: Mẹ cần cho bé ăn đủ 4 nhóm chất: bột đường, đạm, béo, vitamin và khoáng chất để cung cấp đủ dinh dưỡng giúp cơ thể bé mau hồi phục.
• Bổ sung chất xơ hòa tan: Chất xơ hòa tan có trong rau củ, trái cây chín mềm, giúp mềm phân khi trẻ táo bón và làm đặc phân khi trẻ tiêu chảy. Đây cũng là nguồn dinh dưỡng cho lợi khuẩn đường ruột, góp phần duy trì cân bằng hệ vi sinh.
• Ưu tiên món ăn dễ tiêu hóa: Thức ăn nên được cắt nhỏ, nấu mềm để bé dễ ăn, dễ tiêu hóa. Mẹ nên nấu chín kỹ, tránh món tái, sống vì đường ruột của trẻ sau kháng sinh còn yếu, dễ nhiễm khuẩn.
• Tránh thực phẩm gây kích thích tiêu hóa: Hạn chế cho trẻ ăn các món có nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhiều gia vị mặn, chua, cay,...
  Ngoài ra, nước ngọt có gas, bánh kẹo cũng có thể khiến tình trạng tiêu chảy, đầy bụng nặng hơn.
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: Thay vì cho bé ăn quá nhiều trong một bữa, mẹ nên chia thành 5-6 bữa nhỏ để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa đang không khỏe của bé.
• Theo dõi phản ứng của trẻ sau ăn: Sau mỗi bữa, mẹ nên quan sát tình trạng tiêu hóa của bé: tính chất phân, biểu hiện chướng hơi, đau bụng hay nôn trớ,… để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp hơn. Nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc nặng hơn, ba mẹ cần cho trẻ đi khám để được tư vấn điều trị kịp thời.

Cần bổ sung đa dạng chế độ ăn để hồi phục sức khỏe cho trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa

4.4 Nâng cao sức khỏe, hạn chế đau ốm và sử dụng kháng sinh

Để nâng cao sức khỏe, hạn chế đau ốm, mẹ cần luyện tập cho trẻ thói quen sau:

• Ăn uống hợp vệ sinh, sinh hoạt sạch sẽ hạn chế sự xâm nhập của hại khuẩn
• Rèn luyện thói quen tập thể dục thường xuyên, tăng tiếp xúc với ánh nắng mặt trời tăng sức đề kháng của cơ thể với các yếu tố gây bệnh
• Đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ
• Tiêm vaccin phòng ngừa bệnh đúng lịch tiêm chủng quốc gia
• Chú ý giấc ngủ của trẻ, cho trẻ ngủ đủ giấc để phát triển toàn diện cả về thể chất và tinh thần
• Chơi đùa cùng trẻ, luôn giữ cho trẻ thái độ tích cực, năng động

Trên đây là những thông tin giải đáp giúp mẹ hiểu rõ tại sao trẻ uống kháng sinh bị rối loạn tiêu hóa và hướng dẫn mẹ cách chăm sóc trẻ đẩy lùi rối loạn tiêu hóa. Nếu có bất cứ thắc mắc gì, mẹ hãy liên hệ với Bioamicus để được trợ giúp mẹ nhé!

Mời mẹ đọc thêm: