Men vi sinh cho bé - Hướng dẫn đầy đủ từ A-Z cho ba mẹ

Hiện nay, việc sử dụng men vi sinh để hỗ trợ tiêu hóa ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Vậy men vi sinh có tác dụng gì? Bổ sung như thế nào? Có nên tự ý bổ sung hay không? Hãy cùng BioAmicus giải đáp chi tiết qua bài viết dưới đây!

1. Men vi sinh là gì?

Theo tổ chức y tế thế giới WHO: Men vi sinh hay còn gọi là probiotic, là các vi sinh vật sống, khi được sử dụng với liều lượng thích hợp, mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ.

Hay nói cách khác, men vi sinh là các chế phẩm cung cấp các lợi khuẩn cho đường ruột, khi uống đúng liều lượng giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ổn định tiêu hóa và nhiều lợi ích sức khỏe cho người sử dụng, đặc biệt đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Men vi sinh thường được bổ sung thông qua các nguồn thực phẩm như sữa chua uống, đồ chua lên men, sữa chua... hoặc các thực phẩm chức năng.

Không nên nhầm lẫn probiotic và prebiotic, prebiotic thường là các carbonhydrat phức tạp mà các vi sinh vật trong đường tiêu hóa sử dụng làm thức ăn. Các sản phẩm thương mại chứa cả prebiotic và probiotic thường được gọi là synbiotic.

Mọi người cũng cần phân biệt men vi sinh và men tiêu hóa. Men vi sinh là các vi khuẩn hoặc nấm men có lợi còn sống, trong khi men tiêu hóa là các enzyme giúp phân giải thức ăn. Hai nhóm sản phẩm có cơ chế hoạt động và chỉ định khác nhau, không thể thay thế cho nhau.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu men vi sinh hoạt động như thế nào trong đường ruột, cũng như vì sao hiệu quả của chúng phụ thuộc vào từng chủng lợi khuẩn chứ không chỉ dựa vào số lượng CFU hay số lượng chủng ghi trên nhãn sản phẩm.

2. Cơ chế hoạt động của men vi sinh trong đường ruột

Theo viện y tế quốc gia Hoa Kỳ (NIH), các lợi khuẩn phát huy tác dụng thông qua các cơ chế khác nhau:

- Ức chế sự phát triển của các vi sinh vật gây bệnh:

• Thúc đẩy khả năng kháng khuẩn
• Cải thiện nhu động ruột
• Sản xuất các chất kháng khuẩn hoặc giúp bình thường hóa hệ vi sinh vật bị rối loạn

- Sản xuất các chất chuyển hóa hoạt tính sinh học (ví dụ: axit béo chuỗi ngắn) và giảm độ pH trong lòng ruột kết

- Các cơ chế đặc hiệu loài:

• Tổng hợp vitamin, tăng cường hàng rào ruột, chuyển hóa muối mật, hoạt động enzym và trung hòa độc tố.
• Sản xuất cytokine, các hoạt động điều hòa miễn dịch cụ thể và tác động lên hệ nội tiết và thần kinh

Vì tác dụng của men vi sinh có thể đặc hiệu với từng chủng men vi sinh nhất định, nên các khuyến nghị về việc sử dụng chúng trong lâm sàng cần phải cụ thể theo từng chủng.

3. Tác dụng của men vi sinh

Men vi sinh được nghiên cứu với nhiều lợi ích đối với sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch của trẻ. Tuy nhiên, không phải mọi chủng lợi khuẩn đều mang lại hiệu quả giống nhau. Tác dụng của men vi sinh phụ thuộc vào chủng lợi khuẩn, liều lượng và mục đích sử dụng.

Một số lợi ích của men vi sinh đã được ghi nhận như:

• Cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thụ các chất dinh dưỡng.
• Hỗ trợ và cải thiện triệu chứng rối loạn đường tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón...
• Tăng cường miễn dịch, giúp cơ thể có sức đề kháng chống lại các bệnh nhiễm trùng.
• Giảm mức độ nguy hiểm của dị ứng.
• Hỗ trợ cải thiện sức khỏe tinh thần, giảm lo âu, trầm cảm và hỗ trợ tâm trạng.
• Giảm triệu chứng của các bệnh lý đường tiêu hóa như viêm đại tràng, bệnh Crohn...
• Cải thiện sức khỏe da, tim mạch, hỗ trợ giảm cân và kiểm soát cân nặng.

Tác dụng của men vi sinh

4. Hướng dẫn sử dụng men vi sinh

Bổ sung men vi sinh mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể, tuy nhiên để việc bổ sung mang lại hiệu quả tối ưu, bạn cần dùng đúng cách, đúng liều lượng.

Khi nào cần dùng men vi sinh?

Men vi sinh được dùng với 2 mục đích chính là bổ sung dự phòng và hỗ trợ điều trị các vấn đề trên đường tiêu hóa.

- Mục đích dự phòng

• Trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh mổ: Xây dựng hệ vi sinh khỏe mạnh đầu đời, góp phần hạn chế ốm vặt và các vấn đề trên đường tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón...
• Trẻ dùng kháng sinh: Hỗ trợ dự phòng tiêu chảy do kháng sinh.
• Trẻ dùng sữa công thức hoàn toàn: Nhóm trẻ này thường có tỷ lệ Bifidobacterium thấp hơn, do đó bổ sung men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh.
• Trẻ có tiền sử gia đình dị ứng
• Trẻ bước vào thời kỳ ăn dặm, đổi sữa
• Trẻ hay ốm vặt, sức đề kháng yếu

- Mục đích hỗ trợ điều trị

• Loạn khuẩn đường ruột, tiêu chảy, táo bón, đầy bụng, chướng hơi
• Nôn trớ, ọc sữa
• Trẻ biếng ăn, ăn không ngon, kén ăn
• Trẻ khóc dạ đề colic

Thời điểm uống men vi sinh

Men vi sinh uống lúc nào để phát huy hiệu quả nhất, uống trước hay sau ăn, uống cách kháng sinh bao lâu.:

• Theo các bác sĩ và chuyên gia y tế: Nên uống men vi sinh trước ăn 30 phút (thời điểm đang đói), lúc này lợi khuẩn dễ dàng đến được ruột để thực hiện nhiệm vụ.
• Đối với trẻ sơ sinh và trẻ em: Nếu bé có cơ địa dễ bị nôn, mẹ nên tránh cho bé dùng sau bữa ăn vì có thể khiến bé nôn hết thức ăn và men vi sinh ra ngoài, mất tác dụng.
• Nếu đang dùng kháng sinh: Uống men vi sinh cách kháng sinh ít nhất 2 tiếng để tránh kháng sinh tiêu diệt các lợi khuẩn có trong men, làm mất tác dụng của men.

Thời điểm uống men vi sinh mang lại hiệu quả tối ưu

Liều dùng

Tùy theo từng chế phẩm men, nhà sản xuất sẽ có các khuyến cáo về liều dùng khác nhau theo từng độ tuổi và tình trạng cụ thể.

Tuyệt đối không tự ý thay đổi liều dùng, tăng hay giảm liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

Cách dùng

Hiện nay, trên thị trường có nhiều dạng bào chế men khác nhau như dạng nhỏ giọt, dạng bột, cốm, viên nang... Với mỗi dạng bào chế lại có cách dùng khác nhau:

• Với dạng nhỏ giọt hoặc dạng ống phân liều: Uống trực tiếp hoặc trộn với thức ăn, đồ uống.
• Với dạng bột/cốm: pha bột/cốm trong một lượng nước vừa đủ. Uống ngay sau khi pha.
• Với dạng viên nang, viên nén: Thông thường sẽ uống nguyên viên.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dạng nhỏ giọt, ống phân liều hay bột/cốm được ưu tiên lựa chọn. Đối với các trẻ lớn có thể sử dụng viên nang/viên nén để tiết kiệm chi phí hơn.

Lưu ý khi sử dụng

• Không sử dụng men vi sinh trong các trường hợp: bệnh nhân suy giảm miễn dịch như AIDS, đang điều trị bằng costicosteroid dài ngày, phẫu thuật ruột...
• Kiểm tra thành phần men vi sinh trước khi bổ sung để tránh dị ứng hay mẫn cảm với bất cứ thành phần nào có trong công thức.
• Men vi sinh và men tiêu hóa có thể kết hợp với nhau trong trường hợp người dùng thiếu cả 2 loại men này. Tham khảo bác sĩ nếu muốn sử dụng đồng thời. Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
• Bảo quản men vi sinh đúng cách để đảm bảo an toàn và hiệu quả, tuân thủ cách bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt với các loại men vi sinh cần bảo quản lạnh.

5. Tác dụng phụ

Mặc dù men vi sinh dung nạp tốt, được cho là an toàn khi dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tuy nhiên khi sử dụng, một số tác dụng phụ có thể xảy ra như:

• Đầy hơi, chướng bụng
• Tiêu chảy
• Táo bón
• Dị ứng
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng ở những người có hệ miễn dịch suy giảm như sau phẫu thuật, nhập viện kéo dài...

Hãy dừng ngay khi có bất cứ dầu hiệu bất thường nào và liên hệ bác sĩ để được hỗ trợ.

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại men vi sinh, mẹ hãy tìm mua các dòng men vi sinh đã được kiểm chứng về hiệu quả và độ an toàn, đồng thời mua men vi sinh tại các địa chỉ uy tín, tránh tiền mất tật mang.

Với những hướng dẫn trên, hy vọng các bậc phụ huynh đã có thể chủ động, tự tin hơn khi cho con bổ sung men vi sinh. Nếu có thêm bất kỳ thắc mắc về cách sử dụng men vi sinh, các mẹ hãy liên lạc ngay với đội ngũ BioAmicus qua hotline 1900 636 985 để được hỗ trợ.