Trẻ ăn dặm bị táo bón phải làm sao - Giải đáp chi tiết cho mẹ
Trẻ ăn dặm bị táo bón là vấn đề thường gặp khi bắt đầu làm quen với những thực phẩm mới. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu táo bón, đồng thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp, tăng cường chất xơ và lượng nước để hỗ trợ làm mềm phân cho trẻ.

Bài viết sau đây sẽ giúp cha mẹ nắm được nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết sớm để có biện pháp xử trí và dự phòng phù hợp.
Vì sao trẻ ăn dặm dễ bị táo bón?
Táo bón ở trẻ ăn dặm có nhiều nguyên nhân. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:
Ăn dặm không đúng thời điểm
Theo CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh), thời điểm thích hợp để bắt đầu cho bé ăn dặm là tròn 6 tháng tuổi.
Tuy nhiên, nhiều mẹ muốn cho con tập ăn dặm sớm khi thấy bé có sự yêu thích với đồ ăn. Điều này khiến cho hệ tiêu hoá của con bị quá tải do các men và hệ vi sinh vật chưa hoàn thiện đủ để tiêu hoá thức ăn. Lượng thức ăn không tiêu hoá hết bị tích tụ gây ra táo bón.
2. Hệ tiêu hoá của trẻ chưa kịp thích nghi
Qua 6 tháng, trẻ bắt đầu ăn dặm với những thức ăn đặc. Lúc này, hệ tiêu hoá của con phải hoạt động nhiều và dễ bị quá tải.
Đồng thời, đây là giai đoạn trẻ tiếp xúc với nhiều hại khuẩn từ bên ngoài dẫn tới mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, gây ra tình trạng táo bón ở trẻ bắt đầu ăn dặm.
3. Thực đơn ăn dặm chưa phù hợp
Táo bón có thể xảy ra khi mẹ xây dựng thực đơn ăn dặm không hợp lý. Một số sai lầm thường gặp khi xây dựng chế độ ăn cho trẻ như: thức ăn quá cứng hoặc quá đặc với tuổi của bé, dư thừa hoặc thiếu hụt một số nhóm chất.
Ví dụ trẻ uống ít nước, pha sữa công thức quá đặc, ăn quá nhiều chất đạm và ít chất xơ cũng là nguyên nhân thường gặp khiến trẻ ăn dặm bị táo bón.
Lý do trẻ ăn dặm dễ bị táo bón
4. Các nguyên nhân khác
Theo nghiên cứu từ PubMed (PMC), ngoài những nguyên nhân thường gặp trên, trẻ ăn dặm bị táo bón còn có thể do những vấn đề khác như:
- Uống ít nước.
- Thói quen nhịn hoặc né tránh đi tiêu ở trẻ.
- Các bệnh lý: Chiếm tỷ lệ nhỏ (5%) trẻ bị táo bón do nguyên nhân thực thể, liên quan đến các bệnh lý như phì đại tràng bẩm sinh, bệnh celiac, sa trực tràng, các bệnh lý thần kinh…
Mời mẹ đọc thêm: Trẻ 6 tháng bị táo bón phải làm sao để nhanh cải thiện?
Dấu hiệu táo bón ở trẻ mới ăn dặm
Theo NIDDK (tổ chức thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ), mẹ có thể nhận biết bé đang bị táo bón thông qua các triệu chứng sau:
- Trẻ đại tiện ít hơn 2 lần/tuần.
- Phân khô, cứng, rời rạc, vón cục như phân dê.
- Trẻ phải rặn, gắng sức, đau đớn khi đại tiện.
- Có phân trong quần lót (són phân) giống như tiêu chảy.
- Bụng chướng, đầy hơi
Để nhận biết rõ hơn tính chất phân, cha mẹ có thể tham khảo thang phân loại phân Bristol. Công cụ này giúp nhận diện hình dạng và độ cứng của phân. Theo PubMed (PMC) trẻ em bị táo bón thường có hình dạng phân nằm ở loại 1 và loại 2.

Phân rắn, khó đi là những dấu hiệu đặc trưng khi trẻ bị táo bón
Trẻ ăn dặm bị táo bón nên ăn thực phẩm gì?
Khi táo bón ở trẻ mới bắt đầu ăn dặm, ba mẹ nên ưu tiên những thực phẩm phù hợp với độ tuổi, giàu chất xơ và có hàm lượng nước tự nhiên. Một số nhóm thực phẩm dưới đây có thể giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ làm mềm phân và giúp trẻ đi ngoài dễ dàng hơn.
1. Thực phẩm giàu chất xơ
Theo AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ), chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp ngăn ngừa táo bón ở trẻ. Chất xơ giúp giữ nước và làm tăng khối lượng phân, từ đó làm phân mềm hơn, kích thích nhu động ruột và hỗ trợ phân di chuyển qua đường tiêu hóa dễ dàng.
Ba mẹ có thể bổ sung chất xơ cho trẻ từ những thực phẩm quen thuộc trong các bữa ăn hằng ngày.
- Ưu tiên rau củ và trái cây như bông cải xanh, chuối, các loại quả mọng.
- Kết hợp ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, bánh mì hoặc mì nguyên cám.
- Đậu và các loại đậu cũng là nguồn chất xơ tốt, có thể thêm vào súp, cháo hoặc dùng làm món ăn kèm.
Với những món trẻ chưa quen, ba mẹ nên cho bé thử từng lượng nhỏ và kiên trì khuyến khích bé ăn vào những lần sau, thay vì ép trẻ ăn ngay.
Bên cạnh đó, có thể tăng chất xơ một cách tự nhiên bằng cách thêm trái cây vào sữa chua, trộn rau củ vào các món trẻ yêu thích hoặc kết hợp nhiều loại thực phẩm giàu chất xơ trong cùng bữa ăn.
Khi tăng chất xơ, ba mẹ cũng cần đảm bảo trẻ được cung cấp đủ chất lỏng phù hợp với độ tuổi để hỗ trợ quá trình tiêu hóa.
2. Bổ sung nước đầy đủ
Khoảng 6 tháng tuổi, mẹ có thể bắt đầu được cho uống nước lọc đun sôi để nguội. Thời điểm này, trẻ chỉ cần khoảng 110-240ml nước mỗi ngày cho đến khi tròn một tuổi vì phần lớn lượng chất lỏng còn lại đến từ sữa mẹ hoặc sữa công thức.
Đặc biệt, với trẻ dưới 1 tuổi, ba mẹ không nên cho trẻ uống nước ép trái cây mà nên ưu tiên cho con ăn trái cây tươi phù hợp.
Nước ép thường có vị ngọt, vì vậy nếu trẻ quen uống từ sớm có thể hình thành sở thích với đồ uống có vị ngọt và rất khó để trẻ uống nước lọc.
3. Thực phẩm giàu magie và kẽm
Magie và kẽm có tác dụng tăng nhu động ruột, từ đó, đẩy phân ra ngoài nhanh hơn. Một số thực phẩm giàu magie và kẽm mẹ có thể tham khảo như: hàu, tôm, cua, thịt bò, vừng đen, yến mạch.
Trẻ ăn dặm táo bón cần bổ sung gì?
Mời mẹ tham khảo thêm:
| Táo bón ở trẻ em nên ăn gì để nhuận tràng, dứt táo |
| Táo bón ở trẻ ăn hoa quả gì, tránh quả gì là tốt nhất? |
4. Thực phẩm bổ sung lợi khuẩn đường ruột
Bổ sung lợi khuẩn đường ruột, đặc biệt là men vi sinh là biện pháp hiệu quả để giải quyết vấn đề trẻ ăn dặm bị táo bón. Theo nghiên cứu của đại học King’s College tại London (Anh), men vi sinh làm tăng tần suất đại tiện lên gấp 1.3 lần/tuần, phân mềm, dễ đi.
Trong đó, Lactobacillus và Bifidobacterium là hai nhóm lợi khuẩn thường được nghiên cứu về lợi ích đối với hệ tiêu hóa. Vì thế, các sản phẩm men vi sinh đa chủng chứa 2 nhóm này được đánh giá có hiệu quả cao trong việc cải thiện táo bón ở trẻ.
5 bí quyết phòng tránh táo bón ở trẻ ăn dặm
Ngoài việc giải quyết vấn đề táo bón, mẹ cũng cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngay từ ban đầu. Dưới đây là các giải pháp phòng tránh trẻ ăn dặm bị táo bón mà cha nên biết:
Pha sữa đúng công thức cho trẻ ăn dặm
Pha sữa đúng công thức là một biện pháp hữu ích để phòng ngừa táo bón ở trẻ ăn dặm. Một số vấn đề mẹ cần chú ý khi pha sữa cho con như sau:
- Vệ sinh bình trước khi pha sữa: Mẹ nên vệ sinh bình pha sữa bằng nước sôi hoặc dụng cụ chuyên biệt, tránh việc bình bị nhiễm khuẩn khiến đường ruột của bé phải nhận thêm vi khuẩn có hại.
- Pha đúng tỷ lệ sữa/nước: Mẹ đọc và pha sữa cho bé theo tỷ lệ của nhà sản xuất. Trong trường hợp lượng sữa bé uống ít hơn hoặc nhiều, mẹ có thể tăng giảm theo tỷ lệ đó. Ví dụ: tỷ lệ pha của sữa là 4 muỗng/80ml nhưng 1 lần uống của bé là 120ml. Như vậy, mẹ sẽ pha 6 muỗng/120ml nước.
- Chú ý nhiệt độ của nước khi pha sữa: Nhiệt độ của nước pha sữa trong khoảng 40 – 70 độ C tuỳ từng loại sữa. Mẹ nên sử dụng nước đun sôi để nguội bớt pha sữa cho con để đảm bảo vệ sinh nhất.
- Cho bé uống sữa ngay sau khi pha: Sữa công thức đã pha nên cho bé uống ngay và để không quá 2 giờ. Nếu để lâu, sữa dễ bị nhiễm khuẩn khiến trẻ bị rối loạn tiêu hoá khi uống.
Massage bụng cho trẻ
Massage bụng có tác dụng kích thích nhu động ruột, tăng tần suất đi ngoài cho trẻ táo bón. Mẹ thực hiện như sau:
- Rửa sạch và làm ấm bằng cách xoa 2 tay vào nhau.
- Đặt trẻ trên mặt phẳng, dưới có lót đệm hoặc chăn.
- Xoa bụng nhẹ nhàng cho trẻ theo chiều kim đồng hồ và ngược lại. Thời gian thực hiện: 15 phút.
Lưu ý: Thời điểm massage cho bé tốt nhất là vào buổi sáng hoặc buổi tối trước khi ngủ, cách bữa ăn tối thiểu 45 phút.

Các bài massage bụng thúc đẩy hệ tiêu hoá hoạt động tốt hơn
Tập cho trẻ đi vệ sinh đều đặn
Tạo thói quen vệ sinh đều đặn giúp phân không bị khô cứng do tích tụ quá lâu. Mẹ nên tập thói quen cho bé đi vệ sinh bằng cách:
- Cho bé ngồi bô vào 1 thời điểm nhất định trong ngày, thường là sau bữa sáng hoặc sau bữa tối 30 phút.
- Kể cả khi con không buồn đi ngoài, mẹ vẫn cho con ngồi bô trong thời gian 10 phút để tạo phản xạ đi ngoài cho bé.
- Trong quá trình tập đi ngoài cho bé, mẹ cần nhẹ nhàng, khuyến khích con. Mẹ không nên ép hoặc quát tháo bé vì dễ khiến con bị căng thẳng và sợ đi ngoài hơn.
Khuyến khích trẻ vận động
Vận động giúp trẻ khỏe mạnh và đường ruột làm việc tốt hơn. Với trẻ ăn dặm, mẹ có thể cho con vận động thông qua động tác đạp xe. Để trẻ nằm thẳng, mẹ dùng tay đưa 1 chân con lên, chân còn lại duỗi thẳng giống như người lớn đạp xe.
Bổ sung men vi sinh cho trẻ
Bổ sung men vi sinh đa chủng đem lại tác dụng phòng ngừa táo bón như sau:
- Tăng sản xuất acid béo chuỗi ngắn SCFAs nhằm kích thích thụ thể thần kinh tại ruột già tạo cảm giác buồn đi ngoài.
- Tăng chuyển hóa muối mật làm tăng hấp thu và chuyển hoá các chất, làm mềm phân.
- Thúc đẩy quá trình vận chuyển phân trong đại tràng trơn tru, nhanh chóng hơn.
Vậy mẹ nên bổ sung men vi sinh đa chủng vào thời điểm nào để phòng ngừa táo bón cho trẻ ăn dặm? Thời điểm thích hợp nhất là 3 – 5 ngày trước khi con ăn thức ăn mới hoặc ăn thức ăn đặc hơn.
Không chỉ ngăn ngừa táo bón, bổ sung men vi sinh còn giúp hệ tiêu hoá của con khoẻ mạnh. Từ đó, ngăn ngừa các vấn đề khác như: biếng ăn, nôn trớ, tiêu chảy, rối loạn hấp thu.
Trên đây là những dấu hiệu, nguyên nhân và giải pháp dự phòng táo bón ở trẻ ăn dặm. Nếu còn vấn đề thắc mắc, mẹ hãy để lại thông tin hoặc liên hệ hotline 1900 636 985 để được giải đáp.
Nguồn tham khảo
-
1. When, What, and How to Introduce Solid Foods
https://www.cdc.gov/infant-toddler-nutrition/foods-and-drinks/when-what-and-how-to-introduce-solid-foods.html -
2. Constipation in Childhood. An update on evaluation and management
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4574579/ -
3. Symptoms & Causes of Constipation in Children
https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation-children/symptoms-causes -
4. Fiber for Kids: Daily Needs, Benefits & Best Foods
https://www.healthychildren.org/English/healthy-living/nutrition/Pages/Kids-Need-Fiber-Heres-Why-and-How.aspx -
5. Choose Water for Healthy Hydration
https://www.healthychildren.org/English/healthy-living/nutrition/Pages/Choose-Water-for-Healthy-Hydration.aspx -
6. Probiotics may ease constipation
https://www.health.harvard.edu/blog/probiotics-may-ease-constipation-201408217377
Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng ngần ngại chia sẻ để mọi người cùng biết nhé!
Bình luận