[TOP 10] Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ hay gặp nhất

Nguyên nhân trẻ bị tiêu chảy chủ yếu xuất phát từ 3 nhóm tác nhân chính: Nhiễm trùng (Virus, vi khuẩn), Rối loạn tiêu hóa (Loạn khuẩn, kháng sinh) và Cơ địa (Bất dung nạp, dị ứng). Việc xác định chính xác "thủ phạm" là chìa khóa vàng giúp mẹ xử lý đúng cách, tránh biến chứng mất nước nguy hiểm cho bé.

Bài viết này từ BioAmicus sẽ giúp mẹ:

• Nhận diện 10 nguyên nhân gây tiêu chảy phổ biến nhất.

• Phân biệt dấu hiệu đặc trưng của từng loại nhiễm khuẩn/virus.

• Giải pháp phục hồi hệ vi sinh đường ruột từ gốc cho trẻ.

1. Virus (Rota virus) - Tác nhân gây tiêu chảy cấp hàng đầu ở trẻ

Theo CDC Hoa Kỳ, tiêu chảy do Virus (đặc biệt là Rotavirus) thường gây ra tình trạng đi ngoài phân lỏng toàn nước trong vòng 3-8 ngày, thường kèm theo nôn mửa, sốt và đau bụng. Các triệu chứng khác bao gồm chán ăn và mất nước.

Bệnh xảy ra nghiêm trọng nhất trên trẻ em từ 3 tháng đến 3 tuổi chưa được tiêm phòng.

Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại Hoa Kỳ. Tại Việt Nam, tiêu chảy do Rotavirus chiếm 20- 50% số ca tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại Việt Nam.

Mẹ cần lưu ý các đặc điểm sau:

• Virus sống rất dai trên đồ chơi, vật dụng và không bị tiêu diệt bởi cồn thông thường.
• Trẻ có thể mắc bệnh vào bất cứ thời điểm nào trong năm.
• Thời gian ủ bệnh khoảng 2 ngày.
• Cách xử lý: Chủ động bù nước bằng Oresol và tiêm vaccine phòng ngừa từ sớm là giải pháp bền vững nhất.

Virus Rotavirus có khả năng lây lan nhanh qua đồ dùng và tiếp xúc tay chân

2. Vi khuẩn gây bệnh Salmonella, E. Coli

Tiêu chảy do nhiễm khuẩn thường khiến trẻ đi ngoài phân có nhầy hoặc máu, kèm theo đau bụng quặn thắt và sốt cao. Khác với virus, tiêu chảy do vi khuẩn thường xuất phát từ nguồn nước và thực phẩm không đảm bảo vệ sinh.

Các "thủ phạm" phổ biến bao gồm:

• Vi khuẩn: E. coli, Salmonella, lỵ trực trùng...
• Biểu hiện: Trẻ mệt mỏi rõ rệt, mót rặn, quấy khóc nhiều do độc tố vi khuẩn tấn công niêm mạc ruột.
• Lưu ý: Trường hợp này thường cần dùng kháng sinh theo chỉ định chặt chẽ của bác sĩ.

Vi khuẩn là một trong những nguyên nhân gây tiêu chảy phổ biến ở trẻ

3. Loạn khuẩn đường ruột do mất cân bằng hệ vi sinh

Loạn khuẩn đường ruột xảy ra khi tỷ lệ lợi khuẩn sụt giảm, tạo điều kiện cho hại khuẩn bùng phát gây rối loạn tiêu hóa kéo dài. Tình trạng này thường gặp ở trẻ có chế độ ăn không hợp lý hoặc môi trường sống thay đổi.

Đặc điểm nhận diện:

• Phân trẻ có lúc lỏng, lúc sền sệt, có thể kèm theo thức ăn chưa tiêu (phân sống).
• Trẻ thường xuyên bị đầy hơi, chướng bụng và biếng ăn.
• Giải pháp: Bổ sung men vi sinh, đặc biệt là men vi sinh đa chủng là một trong những giải pháp vàng, giúp nhanh chóng cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm tiêu chảy nhanh chóng.

Loạn khuẩn đường ruột gây tiêu chảy ở trẻ

4. Nhiễm ký sinh trùng (giun, sán)

Trẻ bị tiêu chảy do ký sinh trùng thường có biểu hiện đi ngoài kéo dài, đau bụng quanh rốn và chậm tăng cân. Các loại ký sinh trùng như Giardia hay giun sán xâm nhập vào cơ thể khi trẻ chơi đùa dưới đất hoặc ăn rau sống chưa sạch.

Mẹ nên làm gì:

• Cho trẻ đi khám để kiểm tra xét nghiệm phân nếu trẻ có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm giun.
• Duy trì thói quen tẩy giun định kỳ cho trẻ trên 2 tuổi và vệ sinh tay chân sạch sẽ.

Giun sán khiến trẻ đau bụng tiêu chảy, chậm lớn

5. Tiêu chảy do tác dụng phụ khi sử dụng kháng sinh

Tình trạng tiêu chảy do kháng sinh xuất hiện vì kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, làm mất khả năng tự bảo vệ của đường ruột. Khoảng 20% trẻ em gặp phải tác dụng phụ này khi điều trị các bệnh viêm đường hô hấp.

Cách xử lý tối ưu:

• Không tự ý ngưng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Cho trẻ uống bổ sung men vi sinh cách thời điểm uống kháng sinh ít nhất 2 giờ để phục hồi hệ vi sinh.

Sử dụng kháng sinh kéo dài – Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ

6. Bất dung nạp Lactose trong sữa và các chế phẩm từ sữa

Trẻ bị bất dung nạp Lactose thường đi ngoài phân chua, có bọt và gây hăm đỏ vùng hậu môn ngay sau khi uống sữa. Nguyên nhân do cơ thể thiếu hụt enzyme Lactase để tiêu hóa loại đường có trong sữa động vật.

Dấu hiệu nhận biết nhanh:

• Bụng trẻ sôi ọc ọc, đầy hơi sau khi bú mẹ hoặc uống sữa công thức.
• Giải pháp: Mẹ có thể chuyển sang các dòng sữa Free-Lactose hoặc bổ sung enzyme Lactase hỗ trợ.

Bất dung nạp lactose là nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ em

7. Dị ứng, ngộ độc thức ăn

Dị ứng thực phẩm gây ra phản ứng viêm cấp tính trong ruột, dẫn đến tiêu chảy kèm nổi mề đay, sưng môi hoặc nôn trớ. Đạm sữa bò là tác nhân dị ứng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Lưu ý quan trọng:

• Nếu trẻ đi ngoài ra máu kèm sưng phù mặt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức.
• Thực hiện chế độ ăn loại trừ để xác định chính xác loại thực phẩm gây kích ứng.

Thức ăn không vệ sinh khiến trẻ ngộ độc, tiêu chảy

8. Tiêu chảy du lịch khi đến những nơi xa lạ

Tiêu chảy du lịch xảy ra khi trẻ tiếp xúc với các chủng vi khuẩn lạ tại địa điểm mới hoặc thay đổi nguồn nước đột ngột. Đây là phản ứng thích nghi thường gặp khi bé đi du lịch hoặc về quê.

Tỷ lệ mắc bệnh dao động từ 30-70% số du khách trong khoảng 2 tuần, tùy thuộc vào điểm đến và mùa du lịch. Tác nhận gây tiêu chảy du lịch phổ biến nhất là vi khuẩn.

Mẹ cần chuẩn bị:

• Luôn sử dụng nước đóng chai và ăn thực phẩm nấu chín kỹ cho bé.
• Mang theo Oresol và men vi sinh trong hành lý để hỗ trợ tiêu hóa kịp thời.

Trẻ dễ mắc tiêu chảy du lịch trong các chuyến đi chơi cùng cả nhà

9. Tiêu chảy do các bệnh lý tiêu hóa mãn tính

Tiêu chảy mãn tính kéo dài trên 2 tuần có thể là dấu hiệu của các bệnh lý như viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh Celiac. Đây là nhóm nguyên nhân phức tạp cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám.

Dấu hiệu cần đi khám ngay:

• Trẻ sụt cân, suy nhược cơ thể.
• Tiêu chảy kéo dài không thuyên giảm dù đã điều chỉnh chế độ ăn.

10. Trẻ bị tiêu chảy do mọc răng

Khi mọc răng, trẻ tiết nhiều nước bọt và hay gặm đồ vật, dẫn đến tình trạng đi ngoài phân hơi lỏng (thường gọi là tướt mọc răng). Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, không gây sốt cao hay mất nước nặng.

Cách chăm sóc:

• Giữ vệ sinh nướu bằng gạc sạch và nước muối sinh lý.
• Vệ sinh sạch sẽ đồ chơi để tránh vi khuẩn xâm nhập vào miệng bé.

Trẻ mọc răng có thể kèm theo tiêu chảy

Xác định đúng nguyên nhân là bước đầu tiên và quan trọng nhất để điều trị tiêu chảy thành công. Dù do bất kỳ nguyên nhân nào, việc bù nước Oresol và bổ sung lợi khuẩn đa chủng luôn là hai trụ cột chính giúp trẻ nhanh chóng phục hồi sức khỏe đường ruột.

Hy vọng rằng bài viết trên đã cung cấp thông tin hữu ích về nguyên nhân trẻ bị tiêu chảy và cách phòng ngừa. Để biết thêm nhiều thông tin hữu ích khác hoặc nhận tư vấn miễn phí, mời mẹ theo dõi website BioAmicus hoặc liên hệ tới hotline 1900 636 985.

Mời mẹ xem thêm:

6 Nguyên nhân gây tiêu chảy kéo dài ở trẻ em